Uitgelichte resultaten

Verbeterd bewustzijn over rechten, toegang tot het rechtssysteem en juridische hulp

Meer dan 5.500 familieboerderijen met toegenomen productiviteit en/of inkomen

Er zijn lokale financieringsmechanismen voor drinkwater- en sanitaire voorzieningen ontwikkeld

Verbeterde markttoegang, duurzame handel en meer investeringen. Ten minste zes Nederlandse bedrijven zijn een bedrijf begonnen of hebben uitgebreid in Kenia. De private sector heeft bijgedragen aan SDGs en het Keniaanse ontwikkelingsbeleid.

Aanvullende bronnen

Ontwikkelingsstrategie van Kenia

Visie 2030, Middellange Termijn Plan 3 en Actieplan Big Four (Engels)

UNDAF 2018-2022

VN-programma in Kenia (Engels)

Hulpdata RVO

Informatie over de projecten in Kenia van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (Engels)

EU-strategie voor gezamenlijke samenwerking

Europese strategie voor samenwerking tussen Kenia en de EU (Engels)

Wereldbank

Informatie van de Wereldbank over projecten in Kenia (Engels)

Open Aid

Information over door Nederland gefinancierde projecten in Kenia

Inleiding

De relatie tussen Nederland en Kenia verandert, en gaat van hulp naar handel. Het Nederlandse programma combineert handel met het stimuleren van investeringen. Dit biedt voordelen voor zowel de Nederlandse als de Keniaanse private sector, en bevordert tegelijkertijd maatschappelijk verantwoord ondernemen en de Sustainable Development Goals (SDGs). Daarnaast steunt Nederland een beperkt aantal projecten op het gebied van Voedsel- en voedingszekerheid en Water en bieden we ondersteuning aan het maatschappelijk middenveld met speciale aandacht voor mensenrechten en toegang tot het rechtssysteem.

Kenia, strategisch geleden in Oost-Afrika, wordt door Nederlandse investeerders en ondernemers beschouwd als een land met goede economische mogelijkheden. Het is een relatief innovatief land met een goede IT-infrastructuur en een goed opgeleide beroepsbevolking. Nederlandse bedrijven profiteren van de flexibele financiering voor ontwikkeling van de private sector van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, waaronder het Dutch Good Growth Fund, alsmede van de historische aanwezigheid van Nederland in sectoren die bijdragen aan de Keniaanse Big Four ontwikkelingsdoelstellingen (betaalbare huisvesting, voedselzekerheid, productie en universele gezondheidszorg).

De gespannen situatie rond de verkiezingen van 2017 hadden gevolgen voor het programma en een aantal activiteiten moest worden uitgesteld. In deze rapportageperiode zijn de politieke spanningen afgenomen, is de economische groei hersteld en de inflatie gestabiliseerd. Echter, onhoudbare schuldenniveaus, oneerlijke concurrentie en veiligheidsrisico's bleven een punt van zorg en hadden gevolgen voor de Nederlandse activiteiten in Kenia.

Resultaten 2018

De relatief kleine investeringen in innovatieve modellen zoals het SDG-platform en de Kenya Innovative Facility for Water (KIFFWA) zijn veelbelovend. In een ander project resulteerde steun aan een waterbedrijf in een vermindering van waterverlies in het systeem met 40% en kregen 70.000 mensen toegang tot veilig drinkwater.

Het Voedsel- en voedingszekerheidsprogramma bood ondersteuning aan het verminderen van voedselverlies, verbetering van de voedselveiligheid en het openstellen van in- en externe markten voor boeren. Aangezien dit programma aan het eind van zijn looptijd was, lag de nadruk op bestendigen en opschalen.

Het Veiligheid en rechtsordeprogramma faciliteerde verbeterde toegang tot het rechtssysteem en kennis over de wet en rechten door het bieden van juridische hulp, juridisch empowerment en rechtshervormingen. 12.000 extra mensen konden zo juridische hulp ontvangen. Daarnaast ondersteunde het programma initiatieven om het ondernemingsklimaat in Kenia alsmede de handelsrechtbanken te verbeteren.

Resultaten per thema

Private sector ontwikkeling Water Voedsel- en voedingszekerheid Veiligheid en Rechtsorde

Uitgelicht project Kenia

Kenya Market Led Aquaculture Programme (KMAP)

Het KMAP wordt uitgevoerd door FarmAfrica in samenwerking met BopInc, WorldFish, Programma Uitzending Managers (PUM) en Larive International en wordt gefinancierd door de Nederlandse ambassade. Het uiteindelijke doel is bij te dragen aan de verbeterde concurrentiepositie van de Keniaanse visserijsector en het tot stand brengen van een beter ondernemings- en investeringsklimaat.

Meer over dit project op Akvo RSR

Lees meer over het KMAP-project op OpenAid en FarmAfrica

Private sector ontwikkeling

De resultaten in context

Een lange periode van droogte en de gespannen politieke situatie rond de verkiezingen van 2017, in combinatie met ondoorzichtige regelgeving rondom import en logistieke uitdagingen, hebben hun sporen nagelaten in de ontwikkeling van de private sector. De economische vooruitzichten van Kenia zijn in de loop van de rapportageperiode echter verbeterd.

Nederlandse bedrijven bleven geïnteresseerd in Kenia en optimistisch over de economische vooruitzichten op de lange termijn. Dit bleek uit de toegenomen export vanuit Nederland en een groei van het aantal in Kenia geregistreerde Nederlandse bedrijven – van 68 in 2008 naar meer dan 150 in deze rapportageperiode.

Verbetering van het ondernemingsklimaat in Kenia staat hoog op de agenda en de ambassade bleef steun verlenen aan IFC-projecten gericht op het stroomlijnen van relevante wet- en regelgeving. Mede hierdoor steeg Kenia in de index van landen waar men makkelijk zaken kan doen van plaats 80 naar plaats 61 in 2018. Het IFC en Nederland werden erkend als partners die hebben bijgedragen aan dit resultaat.

Het SDG Partnerschap Platform is officieel gelanceerd, met als doel het faciliteren van de betrokkenheid van de private sector in het behalen van de SDs via publiek-private partnerships (PPP) en innovatieve financieringsmodellen. De primaire focus ligt op SDG 3: Toegang tot gezondheidszorg. We verwachten de eerste PPP's in de zorg in 2019.

De organisatie Sustainable Inclusive Business (SIB), opgericht door MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) Nederland, moedigt maatschappelijk verantwoord ondernemen aan onder Nederlandse en Keniaanse bedrijven. De organisatie is onderdeel van de lobbygroep van de Keniaanse private sector. In het verleden richtte SIB zich vooral op bewustwording, maar tegenwoordig benaderen steeds meer bedrijven en organisaties SIB voor advies over hun MVO-beleid en het oprichten van samenwerkingsverbanden. Dit heeft geresulteerd in vijf consultancyopdrachten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, 21 samenwerkingsverbanden die contact zochten met SIB en 17 evenementen waar bedrijven en organisaties aan elkaar konden worden gekoppeld.

Water

De resultaten in context

Kenia heeft te maken met problemen op het gebied van water. Bijna 80% van het land wordt gekwalificeerd als droog of semi-droog (-aride) en dit wordt verergerd door klimaatverandering. Het Keniaanse nationale waterplan schat in dat een jaarlijkse investering van meer dan US$ 2 miljard nodig is om deze problemen de komende jaren het hoofd te kunnen bieden. De overheidsbegroting alleen kan deze investeringen niet dekken. Kenia heeft daarom een voortrekkersrol gespeeld bij de innovatieve financiering van de infrastructuur voor water, inclusief het samenbrengen van verschillende publieke en private partijen.

In deze context speelt de Kenya Innovative Facility for Water (KIFFWA) een rol van medeontwikkelaar van waterinitiatieven door het verlenen van financiële en technische ondersteuning aan initiatieven in de Keniaanse watersector (drinkwater, infrastructuur, waterbeheer, waterzuivering en hygiëne). KIFFWA heeft inmiddels 18 initiatieven met een gezamenlijke waarde van € 578 miljoen geïdentificeerd. De resultaten van deze projecten worden opgenomen in volgende rapportages aangezien zij zich nog in de ontwikkelingsfase bevinden.

In een ander project resulteerde Nederlandse steun aan een waterbedrijf in een vermindering van waterverlies in het systeem met 40% en kregen 70.000 mensen toegang tot veilig drinkwater.

Voedsel- en voedingszekerheid

De resultaten in context

De agrofoodsector zorgt voor 65% van de inkomsten uit export en levert inkomen aan meer dan 80% van de Keniaanse bevolking. Nederland steunt de sector door voedselveiligheidsprogramma's in drie waardeketens waarin Nederland een relatief voordeel heeft: 'van boer naar markt' in de tuinbouw (inclusief aardappelen), zuivel en visserij. Deze programma's hebben geleid tot verbeterd functioneren van deze waardeketens; ze zijn meer marktgericht, hebben specifieke aandacht voor voedselveiligheid, reduceren van voedselverliezen na oogst en commercialisering.

Nederlandse voedsel- en voedingszekerheidsprogramma's richten zich op markttoegang en implementeren projecten en programma's in de hele waardeketen. Dit betekent dat we met boeren werken aan hun administratieve vaardigheden, goede landbouwmethoden en het vergroten van hun opbrengst en efficiëntie, met als doel verlaging van de productiekosten. Daarnaast droegen veeartsenzorg, zadenleveranciers en diervoederproducenten en gekoelde opslag bij aan het verhogen van de inkomsten. Tijdens velddagen werden nieuwe mogelijkheden tot markttoegang in kaart gebracht.

Door de drie Nederlandse programma's zagen ongeveer 18.000 boeren en hun gezinnen hun inkomen en/of productie stijgen. Meer dan 11.000 boeren profiteerden van verbeterde markttoegang, wat indirect leidde tot een hoger inkomen.

Aangezien de meeste van onze projecten op hun eind lopen, worden aanvullende inspanningen verricht voor het garanderen van duurzaamheid en het ontwikkelen van opschalingsmodellen. Het clusteren van haalbaarheidsstudies in de tuinbouwsector verhoogt hun impact, en leidt tot meer onderhandelingskracht bij het beïnvloeden van beleid en regelgeving. Het visserijproject heeft visboeren samengebracht rondom het invoeren van productiemethoden die overbevissing voorkomen.

Veiligheid en Rechtsorde

De resultaten in context

In de Keniaanse grondwet is toegang tot het rechtssysteem vastgelegd in artikel 48, maar veel mensen, met name vrouwen en armen, blijven achtergesteld op dit gebied. De belangrijkste redenen hiervoor zijn gebrek aan kennis, de gecompliceerde procedures en de hoge kosten van advocaten. Nederland heeft zich met name gericht op programma's die het bewustzijn over de wet en rechten vergroten door het verlenen van juridische hulp, juridisch empowerment en rechtshervormingen. Dit heeft gezorgd voor een stijging van het aantal mensen die toegang hadden tot snelle en eerlijke rechtspraak, met name vrouwen.

Nederland heeft innovatieve manieren van rechtshulp gesteund, bijvoorbeeld via de mobiele toepassingen van onze partners Kituo cha Sheria en de Kenya National Commission for Human Rights (KNCHR). Meer dan 5.700 mensen hebben ze gebruikt om juridische geschillen voor te leggen en rechtshulp in te schakelen zonder tussenkomst van een advocaat.

Nog eens 6.500 mensen, van wie 77% vrouw en/of arm, kregen rechtsbijstand via juridische centra in acht gemeenschappen en acht gevangenissen. De geschillen gingen over land, erfenissen en zaken omtrent huwelijken. Door Kituo getrainde juridisch medewerkers hielpen arme gevangenen die zelf geen advocaat konden betalen. Rechtsbijstand in gevangenissen heeft ook bijgedragen aan het oplossen van knelpunten door het seponeren van zaken, het herzien van vonnissen en betaalbare borgsommen.

Andere juridische geschillen werden opgelost door alternatieve geschillenbeslechting (ADR). Zo heeft de KNHCR deze aanpak gebruikt om een langlopend conflict over land tussen herders en boeren in de regio Laikipia op te lossen. En het Amkeni Wakenya-programma gebruikte ADR om opvolgings- en erfrechtgeschillen te slechten, iets wat via formele procedures erg lang kan duren.

Het gebruik van processen van openbaar belang door de organisaties AFRIGOC (Afrikaans Centrum voor Democratische Bestuur) en KNCHR was succesvol bij het oplossen van 29 juridische kwesties, waaronder gevallen van seksueel en gender-gerelateerd geweld, en zaken omtrent het beschermen van rechten en fundamentele vrijheden.

Nederland heeft steun gegeven voor het versterken van de rechtsstaat via de International Development Law Organisation (IDLO), die heeft gezorgd voor hervormingen die processen en procedures van de rechterlijke macht verbeteren en vereenvoudigen. Hierdoor zijn ze makkelijker toegankelijk voor mensen die het nodig hebben, met name vrouwen. Dit heeft geleid tot een behoorlijke verbetering in het aantal zaken dat wordt afgerond. Experimenten met bemiddeling buiten de rechtbank heeft geleid tot het oplossen van 182 van de 292 zaken die waren aangebracht rondom echtscheiding, alimentatie en erfrecht – iets waar vooral vrouwen van hebben geprofiteerd. Het verbeteren van de rechtspraak heeft ervoor gezorgd dat het vertrouwen in deze institutie is gestegen van 51 naar 68%, en veel hoger is dan andere organisaties in de publieke sector.

Jeroen van Loon

Achtergrond en toekomst Kenia

Achtergrond

In een aantal gevallen heeft de uitgelopen verkiezingsperiode van 2017 voor een vertraging gezorgd in de uitvoer van door Nederland gefinancierde projecten. Zo heeft het langer geduurd voor de Kenya Innovative Facility for Water (KIFFWA) om geschikte projecten te identificeren. In het algemeen zijn de projecten echter volgens schema verlopen. Het ondernemingsklimaat in Kenia blijft gecompliceerd, maar de positie van Kenia in de index van landen waar men makkelijk zaken kan doen is verbeterd, mede dankzij het door Nederland gesteunde IFC-project.

Blik op de toekomst

In het Nederlandse beleidsdocument 'Investing in Global Prospects' (2018) wordt Kenia genoemd als een belangrijke partner in de Hoorn van Afrika. De nieuwe meerjarige strategie dient als leidraad van zowel het ministerie als de ambassade in Nairobi, en bouwt ook voort op de Nederlandse Geïntegreerde Internationale Veiligheidsstrategie (2018-2022), het migratiebeleid en een consultatieronde met partners uit het maatschappelijk middenveld en de private sector. De nieuwe strategie is afgestemd op de prioriteiten van Kenia en de Europese gezamenlijke programmeringsstrategie en is een mix van handels- en investeringsstimulatie en steun aan duurzame ontwikkeling.

Eventuele steun om klimaatverandering het hoofd te bieden wordt overwogen, met name in de droge en semi-aride regio's van het land, en de link tussen Voedsel- en voedingszekerheid en Klimaat wordt ook nader bekeken.

Kenia huisvest momenteel een half miljoen vluchtelingen, van wie de meesten langdurig. Sommige vluchtelingengemeenschappen in Kenia zijn al in de derde generatie beland. Daarnaast bestaat er het risico van radicalisering binnen gemarginaliseerde groepen in de Keniaanse samenleving. Dit vormt een bedreiging voor de nationale, regionale en wereldwijde stabiliteit. Nederland zal blijven werken aan de verbetering van de situatie van de vluchtelingen en het voorkomen van gewelddadig extremisme.

Aanvullende bronnen

Landenpagina op Rijksoverheid.nl

Nederland wereldwijd - Kenia

Twitter van de Nederlandse ambassade

Nederlandse ambassade in Kenia

Website Keniaanse ambassade

Keniaanse ambassade in Nederland

Resultaten Water

Download PDF met resultaten voor Water in Kenia

Resultaten Voedsel- en voedingszekerheid

Download PDF met resultaten voor Voedsel- en voedingszekerheid in Kenia

Resultaten Veiligheid en Rechtsorde

Download PDF met resultaten voor Veiligheid en Rechtsorde in Kenia

Uitgaven per kanaal

Uitgaven

Uitgaven per thema

Uitgaven