Uitgelichte resultaten

80.000 mensen kregen toegang tot veilig drinkwater

200.000 mensen hebben geprofiteerd van beter waterbeheer

150.000 mensen kregen meer en beter te eten

32.000 mensen op familieboerderijen genoten van toegenomen productiviteit en/of inkomen

376.000 voorbehoedsmiddelen bezorgd; meer dan 20 miljoen condooms verkocht

Inleiding

Mozambique, een van de tien armste landen ter wereld, is langzaam aan het herstellen van de schuldencrisis van 2016. De onthulling van geheime leningen ter waarde van US$ 2 miljard resulteerde in het opschorten van alle algemene begrotingssteun door donoren en bracht het land in een diepe financiële en economische crisis. Na een lange periode van stilte is recent begonnen de vermeende daders voor het gerecht te krijgen.

Op het politieke front is significante vooruitgang geboekt. Na jaren van vijandelijkheden hebben Frelimo (sinds de onafhankelijkheid 1975 de regerende partij) en de belangrijkste oppositiepartij Renamo een vredesakkoord getekend, en de gemeentelijke verkiezingen lijken goeddeels vrij en eerlijk te zijn verlopen.

De economie zat in de lift, totdat orkaan Idai in maart 2019 zorgde voor enorme schade aan de infrastructuur en productiefaciliteiten in de belangrijkste landbouwregio van het land. De ontdekking van grote gasvelden zou Mozambique vanaf 2021 de derde gasexporteur ter wereld kunnen maken. Deze ontwikkeling wordt echter gehinderd door regelmatige aanvallen op burgers in het noorden van het land. De daders zijn onbekend, maar er is een mogelijke link met moslimextremisme. De aanvallen zijn een grote zorg en kunnen de ontwikkeling van de gasgebieden ernstig belemmeren.

Aangezien Mozambique een deltaland is, liggen er uitstekende mogelijkheden voor partnerschappen met de private sector en kennisinstituten. Nederland werkt met sterke lokale partners, en focust op die gebieden waar Nederlandse en Mozambikaanse belangen samenkomen, en waar onze ambitie voor een sterkere private sector in Mozambique vertaald kan worden in concrete resultaten.

Resultaten 2018

Door interventies in Water, Voedsel- en voedingszekerheid, en Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) draagt Nederland bij aan de overgang van hulp naar handel en het stimuleren van inclusieve groei.

De resultaten liggen in lijn met de doelen. De toename van het aantal mensen met toegang tot veilig drinkwater is volgens plan verlopen, en met Nederlandse steun hebben Mozambique, Zuid-Afrika en Eswatini (voormalig Swaziland) een akkoord bereikt over grensoverschrijdend waterbeheer. In de kuststad Beira werkt Nederland samen met de gemeente om de stad meer klimaatbestendig te maken. Hiervoor is een landontwikkelingsbedrijf opgericht, en de tweede investeringsconferentie in de stad is goed bezocht door de private sector. Helaas ligt Beira in een gebied dat zwaar getroffen is door orkaan Idai in maart 2019.

Door het mogelijk maken van geldoverdrachten konden we de voedselinname van meer mensen verbeteren dan verwacht, en hebben we ook de productiviteit van kleine boeren in landelijke gebieden verbeterd.

Ons gezondheidsprogramma, dat erop gericht was mensen te informeren over seksualiteit en voorbehoedsmiddelen beter beschikbaar te maken, heeft boven verwachting gepresteerd. Daarnaast hebben maatschappelijke organisaties er met Nederlandse steun voor gezorgd dat er een landelijke strategie tegen kindhuwelijken is aangenomen.

Regionaal SRGR- en HIV/Aids-programma in zuidelijk Afrika

De Southern African Development Community (SADC) heeft de eerste regionale strategie voor HIV-preventie, -behandeling en -zorg, alsmede SRGR-zorg voor kernpopulaties vastgesteld. Daarnaast was er een doorbraak in de respons op Aids. Het pilotproject Early Access to ART to All in Eswatini (voormalig Swaziland) is een game changer gebleken. Als gevolg hiervan verwachten we dat HIV in de toekomst tot 75% minder zal voorkomen.

Resultaten per thema

Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten Voedsel- en voedingszekerheid Water

Uitgelicht project Mozambique

PSI - Social Marketing for Health

De huidige bevolking, geschat op 30 miljoen, groeit met bijna 3% per jaar. Elke 28 seconden wordt er een baby geboren, een totaal van ruim 1,1 miljoen baby's per jaar. Het vruchtbaarheidscijfer is 5,1 (OECD, 2018) en meer dan 40% van de vrouwen krijgen hun eerste kind voordat ze 18 zijn. Er is een grote vraag naar anticonceptiemiddelen.

De Nederlandse ambassade steunt Population Services International (PSI) in hun streven vrouwen en meisjes toegang te geven tot anticonceptie. Eerstelijns gezondheidscentra, onderdeel van het nationale gezondheidssysteem, worden verbeterd en medewerkers krijgen trainingen. Daarnaast gaan Community Health Promoters de gemeenschap in om de verschillende anticonceptiemethoden uit te leggen en jonge mensen bewust te maken van het nut van veilig vrijen. Deze aanpak werkt. Bijna 50.000 jongeren hebben klinieken bezocht voor jeugdvriendelijke SRGR-zorg.

PSI is ook de belangrijkste speler in de sociale marketing van condooms. In 2017 heeft PSI er meer dan 20 miljoen verkocht.

Lees meer op OpenAid (Engels)

Lees meer over dit project op OpenAid (Engels)

Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

De resultaten in context

Mozambique

Het vruchtbaarheidscijfer is 5,1 (OECD, 2018) en meer dan 40% van de moeders krijgen hun eerste kind voordat ze 18 zijn.

Nederland steunt het United Nations Population Fund (UNFPA) en PSI in het verzorgen van uitgebreide seksuele voorlichting en verstrekken van anticonceptiemiddelen aan jongeren in scholen en gemeenschappen. De resultaten van de investeringen overstijgen de verwachtingen, zie ook de indicator hier onder.

Abortus is niet verboden in Mozambique, maar veel vrouwen en meisjes weten niet dat ze hiervoor terecht kunnen bij de gezondheidszorg. Nederland werkt samen met het Mozambikaanse Ministerie van Volksgezondheid bij het aanbieden van veilige abortuszorg door training en voorlichting op middelbare scholen.

Gender-gerelateerd geweld en kindhuwelijken zijn nog steeds een enorm probleem in Mozambique. Maatschappelijke organisaties hebben ervoor gezorgd dat er inmiddels een landelijke strategie is tegen kindhuwelijken. Hoewel LGBT-organisaties zich nog niet kunnen registreren, zijn ze al wel gestart met 22 gezondheidspunten voor zorg voor de doelgroep.

Regionaal SRGR- en HIV/Aids-programma in zuidelijk Afrika

Zuidelijk Afrika blijft het epicentrum van de Aids-epidemie, maar andere SRGR-indicatoren laten eveneens een zeer slecht beeld zien en sommige groepen worden harder getroffen dan andere.

In dit regionale programma richt Nederland zich op de meeste kwetsbare groepen: jongeren, inclusief die met HIV, meisjes, migranten, LGBT'ers, drugsgebruikers en sekswerkers. En deze aanpak werkt. Ervaringsdeskundigen, voorlopers en speciale zorgverleners maken het verschil.

De ministers van Volksgezondheid in de zuidelijke Afrikaanse landen hebben de eerste regionale bevolkingsstrategie goedgekeurd. Jonge mensen met HIV worden aangemoedigd zich aan te melden voor behandeling en geholpen weerbaarder te worden. Meer mensen dan verwacht zijn bereikt met informatie en zorg.

Sekswerkers werden geholpen iets te doen aan het geweld waar ze mee te maken hebben. In vijf landen hebben sekswerkersorganisaties onderzoek gedaan naar manieren om met geweld om te gaan. Dit heeft weer geleid tot vruchtbare gesprekken met de politie en het opzetten van veilige netwerken. Ten slotte heeft het pilotproject Early Access to ART to All uitgewezen dat de aanpak die is uitgerold in Eswatini een enorme verandering teweeg kan brengen, en het aantal nieuwe gevallen van HIV met 75% kan terugbrengen in 2032.

Resultaten

Indicator

Aantal stellen beschermt door moderne anticonceptiemiddelen

Score

382.000

Voortgang

Op schema

Nederland steunt het United Nations Population Fund (UNFPA) en PSI in het verzorgen van uitgebreide seksuele voorlichting en verstrekken van anticonceptiemiddelen aan jongeren in scholen en gemeenschappen. De resultaten van de investeringen overstijgen de verwachtingen; er zijn meer dan 20 miljoen condooms gedistribueerd, en bijna 175.000 nieuwe gebruikers van anticonceptiemiddelen bijgekomen. De vraag naar anticonceptiemiddelen blijft hoog.

Het toegenomen gebruik van anticonceptiemiddelen betekent dat het aantal stellen dat beschermd is door moderne methoden gestegen is van 51.000 in de vorige rapportageperiode naar 214.000 nu

Voedsel- en voedingszekerheid

Resultaten

Indicator

Aantal mensen met verbeterde voedselinname

Score

150,000

Voortgang

Op schema

Door Nederlandse steun aan het Social Protection Programme hebben 150.000 kwetsbare mensen, die niet in staat zijn hun eigen voedsel te verbouwen of inkomen te genereren, hun voedselinname kunnen verbeteren. Dit is een toename van 32% t.o.v. 2017, toen 114.000 mensen bereikt zijn. Ongeveer twee derde van de ontvangers waren vrouwen.

150,000 mensen
Indicator

Aantal mensen met verhoogde productiviteit en/of inkomen

Score

32.000

Voortgang

Op schema

Het landbouwplan is een effectief instrument gebleken voor het duurzaam verhogen van de productiviteit en het inkomen van boeren. Zo is de opbrengst van maisboeren die aan door Nederland gesteunde programma's deelnamen gemiddeld 3,5 ton per hectare, tegenover een landelijk gemiddelde van een ton per hectare.

In 2018 hebben ongeveer 32.000 familieboerderijen hun productiviteit en inkomen zien toenemen, tegenover 43.000 in 2017. Deze daling komt door de contractuele sluiting van een aantal ondersteunde activiteiten.

32.000 mensen
Indicator

Aantal mensen die aantal mensen dat (meer) veilige landeigendomsrechten genoot

Score

79.462

Voortgang

Voortgang, niet op schema

Vrouwen bezitten 37% van de familieboerderijen die in 2018 steun ontvingen, tegenover 35% in 2017. Nederland steunt de Mozambikaanse overheid met het verbeteren van kadasterdata, in samenhang met het Nederlandse kadaster. De nieuwe aanpak en methodologieën hebben geleid tot een besparing in de kosten en tijd die de registratie van een enkel perceel in beslag neemt. In 2018 bezaten 79.462 mensen eigendomsrechten van land, tegenover 87.199 in 2017. Deze daling werd veroorzaakt door politieke onrust in delen van het land.

79.462 mensen

Water

Resultaten

Indicator

Aantal mensen met toegang tot veilig beheerde drinkwatervoorzieningen

Score

80.000

Voortgang

Op schema

Ongeveer 50% van de Mozambikaanse bevolking heeft geen toegang tot veilig drinkwater. Nederland steunt lokale water- en zuiveringsbedrijven die hun inkomsten hebben vergroot en kapitaal hebben aangetrokken om te investeren in nieuwe drinkwatersystemen. Hierdoor hebben ruim 80.000 mensen toegang gekregen tot schoon drinkwater.

80.000 mensen
Indicator

Aantal mensen die profiteren van beter beheer van waterbronnen

Score

200.000

Voortgang

Op schema

In delen van Zuid-Mozambique heerste ernstige droogte. Tegelijkertijd raakten mensen in het noorden van het land hun oogsten kwijt door overstromingen. Hieruit blijkt wel dat goed watermanagement essentieel is. Nederland heeft lokale waterbeheerders ondersteund in dijkbeheer en bescherming van waterbronnen tegen vervuiling.

Nederland levert ook steun aan Mozambique, Zuid-Afrika en Eswatini (voormalig Swaziland) in het oprichten van een organisatie voor het stroomgebied van regionale rivieren, aangezien Mozambique voor watertoevoer voor een groot deel afhankelijk is van de buurlanden.

In de kuststad Beira werkt Nederland samen met de gemeente aan het herstel na de orkaan Idai en aan het klimaatbestendig maken van de stad. Daarnaast hebben we de digitalisering van 35.000 kadasteraktes en 10.000 bouwvergunningen mogelijk gemaakt, wat essentieel is voor investeringen in stadsbeheer.

200.000 mensen

Achtergrond en toekomst Mozambique

Achtergrond

In de afgelopen tien jaar heeft Nederland met succes innovatieve modellen voor geïntegreerde regionale ontwikkeling toegepast. We steunen de stad Beira met het ontwerpen en implementeren van een geïntegreerd masterplan voor ruimtelijke ontwikkeling, dat de basis zal vormen voor het herstel na orkaan Idai.

Met Nederlandse steun is een regionaal ontwikkelingsagentschap opgericht in de Zambezi Vallei, een van de meest vruchtbare regio's van Mozambique. In plaats van grote sommen geld te investeren, bemiddelen we tussen boeren en publieke en private dienstverleners en geldschieters. De lessen en ervaringen uit dit project worden gedeeld met andere donoren en zullen de basis vormen voor verdere interventies in het noorden van het land.

Blik op de toekomst

Een van de grootste problemen waar Mozambique de komende jaren mee te maken krijgt is de sociale en economische ongelijkheid in het land. Door de groei van de gaswinningssector is een tweeledige economie ontstaan in Mozambique, waar 80% van de bevolking in de landbouw werkt. De uitdaging voor de toekomst is de economische groei te vertalen naar inclusieve ontwikkeling waar het hele land van profiteert.

Op het politieke vlak hangt veel af van de uitslag van de presidentsverkiezingen van oktober 2019 en de uitwerking van het vredesakkoord tussen Frelimo en Renamo. Als de politieke stabiliteit kan worden gehandhaafd en de onrust in het noorden kan worden aangepakt, kan het land een periode van inclusieve hervormingen ingaan. De gevolgen van orkaan Idai moeten worden geïnventariseerd en passende nationale en internationale hulp moet worden georganiseerd.

Nederland zal de nadruk leggen op die SDGs waar Nederlandse kennis en expertise een verschil kunnen maken en waar mogelijkheden tot synergie bestaan. Het bilaterale programma voor SRGR wordt uitgefaseerd, maar ons regionale SRGR-/Aids-programma blijft voortbestaan. Daarnaast zullen we onze regionale inspanningen in de armste streken van Mozambique vergroten d.m.v. interventies op het gebied van water, voedselzekerheid en energie.

Aanvullende bronnen

Resultaten Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

Download PDF met resultaten voor Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in Mozambique

Resultaten Voedsel- en voedingszekerheid

Download PDF met resultaten voor Voedsel- en voedingszekerheid in Mozambique

Resultaten Water

Download PDF met resultaten voor Water in Mozambique

Uitgaven per kanaal

Uitgaven

Uitgaven per thema

Uitgaven