Uitgelichte resultaten

2,6 miljoen mensen met toegang tot hernieuwbare energie

1,1 miljoen hectare bos onder duurzaam beheer

754.000 boerenbedrijven bestendiger tegen klimaatverandering

2,4 miljoen mensen leven in beter beheerd stroomgebied

Aanvullende bronnen

Theory of Change Klimaat

Download het pdf- document met de Theory of Change voor Klimaat (najaar 2018)

Video internationale klimaatactie Nederland

Bekijk deze korte video over de internationale klimaatactie van Nederland

Inleiding

De gevolgen van klimaatverandering worden steeds ernstiger. Met name de armsten worden hard geraakt, en onder hen in het bijzonder de vrouwen. De Sustainable Development Goals (SDG’s) worden alleen bereikt als iedereen wereldwijd samenwerkt om klimaatverandering te beperken. Daarom sloten 197 landen in 2015 de Klimaatovereenkomst van Parijs.

In deze overeenkomst spraken landen af om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden en liefst tot 1,5 graad. Ook stelden zij vast dat aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering nodig is. Rijke landen verplichtten zich om ontwikkelingslanden hierbij te helpen.

De doelstellingen betekenen dat landen op veel terreinen anders moeten gaan werken en investeren. Nederland ondersteunt ontwikkelingslanden bij die onderdelen waar het door zijn kennis, kunde en rol in de wereld het meest kan betekenen. Te denken valt aan toegang tot hernieuwbare energie, het tegengaan van ontbossing, klimaatslimme landbouw, en klimaatbestendig gebruik en beheer van water. Om goede resultaten te bereiken, werkt Nederland samen met multilaterale organisaties, ngo’s, kennisinstellingen en het bedrijfsleven.

In de klimaatonderhandelingen blijft Nederland zich inzetten voor een goede invulling van de afspraken in het Parijse klimaatakkoord. Dit dient zowel de belangen van Nederland als die van ontwikkelingslanden.

Resultaten 2018

Klimaatverandering wordt veroorzaakt door een hogere concentratie broeikasgassen in de atmosfeer. Het is de wereld nog niet gelukt om dit te stabiliseren. Toch is al veel bereikt. Zonder de wereldwijde actie om klimaatverandering te beperken, zou de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer nog verder zijn gestegen en zou het klimaat nog meer veranderen.

Nederland financiert hernieuwbare energieprojecten in ontwikkelingslanden. Dankzij deze projecten stoten ontwikkelingslanden jaarlijks al 3,1 miljoen ton CO2 minder uit en hebben sinds 2015 al 7,2 miljoen mensen toegang gekregen tot hernieuwbare energie.

Ook helpt Nederland bij het tegengaan van ontbossing in ontwikkelingslanden. Dit is belangrijk omdat bossen CO2 uit de atmosfeer opslaan en zo meehelpen om de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer te stabiliseren. In het rapportagejaar is 1.198.534 hectare bosrijk gebied beter, meer duurzaam beheerd.

Nederland helpt ontwikkelingslanden ook om hun weerbaarheid te vergroten tegen klimaatverandering, vooral via water- en voedselzekerheidsprogramma’s. In totaal zijn 754.000 boerenbedrijven en 2,4 miljoen mensen in stroomgebieden weerbaarder gemaakt.

Resultaatgebieden

Hernieuwbare energie Bossen Klimaatslimme landbouw Klimaat & Water Klimaatdiplomatie

Uitgelicht project klimaat

Klimaatslimme landbouw in Oeganda

In deze film is te zien hoe onze ambassade in Oeganda boeren – zowel mannen als vrouwen – helpt om beter met klimaatverandering om te gaan. Dit gebeurt door

(1) de levering van zaden die goed tegen droogte kunnen

(2) gebruik van landbouwmethodes die beter passen bij de veranderende omstandigheden

(3) het verbouwen van meer en verschillende gewassen

(4) het creëren van meer verschillende inkomstenbronnen

(5) het gebruik van energiezuinige melkkoelers en zonne-energie.

Hernieuwbare energie

Foto: Sven Torfinn

Toegang tot hernieuwbare energie

Om klimaatverandering te stoppen moet de wereld versneld overgaan van het gebruik van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie. Bovendien hebben een miljard mensen in ontwikkelingslanden nog geen elektriciteit. Drie miljard mensen koken op traditionele, vervuilende manieren, met negatieve gevolgen voor hun gezondheid.

Nederland investeert in toegang tot hernieuwbare energie voor 50 miljoen mensen tussen 2015 en 2030. In de rapportageperiode heeft Nederland 2,6 miljoen mensen bereikt met zonne-energie, biogas en betere kooktoestellen. Het totaal sinds 2015 komt op 7,2 miljoen mensen, dus we liggen op koers.

Vooral de zonne-energie programma’s gaan beter dan verwacht. De markt voor zonne-energie groeit snel, vooral in Oost-Afrika. Nederland investeert extra om de markt voor zonne-energie in de Sahel te ontwikkelen.

Resultaatgebied openen

Foto: Sven Torfinn

Resultaten

Indicator

Toegang tot hernieuwbare energie

Voortgang

Op schema

In het rapportagejaar zijn 2,6 miljoen mensen bereikt met toegang tot hernieuwbare energie. Het totaal sinds 2015 komt daarmee op 7,2 miljoen mensen.

Cumulatief resultaat afgezet tegen doestelling over de periode 2015-2030; zie vorige rapportage.

Indicator

Vermeden CO2 uitstoot per jaar

Voortgang

N.v.t.

3,1 miljoen ton CO2 per jaar

De hernieuwbare-energieprojecten die Nederland steunt realiseren een totale emissiereductie van 3,1 miljoen ton CO2 per jaar.

In deze gegevens zijn de resultaten van de multilaterale klimaatfondsen waar Nederland aan bijdraagt, zoals het Groene Klimaatfonds, niet meegenomen omdat de gegevens nog niet beschikbaar waren.

Verenigde Naties: SDG7 vraagt om versnelling

Verenigde Naties: SDG7 vraagt om versnelling

In 2018 hebben de Verenigde Naties de voortgang op het duurzame-energiedoel (SDG7) geanalyseerd. De ontwikkeling van duurzame energie is veelbelovend, maar moet nog verder versnellen om de 2030-doelen te halen.

Er is nog te weinig voortgang op duurzame energie voor verwarming, koeling en transport. Het is vooral zorgwekkend dat nog 3 miljard mensen koken op vervuilende kooktoestellen en open vuur, met grote gezondheidsschade tot gevolg. Projecten voor schone kooktoestellen kunnen de bevolkingsgroei niet bijhouden. De VN roept daarom op om van schoon koken een politieke prioriteit te maken.

SDG7-pagina van de Verenigde Naties

Lees meer over de voortgang op SDG7

Lighting Africa: zonne-energie voor de armsten

Met een klein zonne-energiesysteem kan een huishouden op het platteland van Afrika elektriciteit krijgen, ook al is het dichtstbijzijnde elektriciteitsnet heel ver weg. Met Nederlandse steun is in Afrika een commerciële markt ontwikkeld voor deze producten. Huishoudens kopen de systemen gewoon in de winkel en zijn niet afhankelijk van blijvende steun. Met deze strategie is de Wereldbankgroep erin geslaagd al meer dan 30 miljoen mensen te bereiken.

Lighting Africa-pagina van de Wereldbankgroep

Lees meer over Lighting Africa

Bossen

In Indonesië worden met hulp van een palmoliebedrijf 50.000 bomen geplant. Zo worden twee belangrijke bosgebieden verbonden waar orang-oetans en andere dieren leven. Illigale houtkap en palmolieplantages hebben hier veel ontbossing veroorzaakt. Foto: IDH

Tegengaan van ontbossing

Door ontbossing gaat veel opslag van broeikasgassen verloren, wat klimaatverandering verergert. Eén belangrijke oorzaak is veranderd landgebruik door commerciële landbouw. Een andere is armoede onder de bevolking in bosrijke gebieden. Zij kappen bossen om in hun levensonderhoud te voorzien.

Bossen en bomen helpen mensen en ecosystemen om de negatieve gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Nederland investeert in het tegengaan van ontbossing en in behoud en herstel van waardevolle bosgebieden.

Om ontbossing structureel aan te pakken werkt Nederland met overheden in ontwikkelingslanden. Nederland steunt hen bij het formuleren en uitvoeren van beleid en wetten die ontbossing tegengaan, zoals verbetering van ruimtelijke planning. Ook werken we in bosrijke gebieden samen met bedrijven en kleine boeren om agrarische productie te verhogen en tegelijkertijd de bossen te beschermen of te herstellen.

Resultaatgebied openen

In Indonesië worden met hulp van een palmoliebedrijf 50.000 bomen geplant. Zo worden twee belangrijke bosgebieden verbonden waar orang-oetans en andere dieren leven. Illigale houtkap en palmolieplantages hebben hier veel ontbossing veroorzaakt. Foto: IDH

Resultaten

Indicator

Hectares bos onder duurzaam beheer of andere praktijken die bijdragen aan minder ontbossing, meer opslag van broeikasgassen of grotere weerbaarheid van ecosystemen en mensen

Voortgang

Op schema

In het rapportagejaar is 1.198.534 hectare onder duurzaam beheer gekomen of is het beheer versterkt.

Het aantal hectaren is cumulatief, omdat bescherming en herstel van bossen een meerjarig en doorlopend proces is. In de loop van de jaren zijn sommige programma’s afgerond, met name in 2016.

In bosrijke gebieden investeert Nederland zowel in bescherming en herstel van waardevol, koolstofrijk bos als in ondersteuning van lokale gemeenschappen en kleine boeren. Doel is een grotere weerbaarheid tegen de negatieve gevolgen van klimaatverandering.

Een programma van IDH (Sustainable Trade Initiative) heeft voortgang geboekt in gebieden waar veel ontbossing voorkomt in Indonesië, Brazilië, Vietnam, Kenia, Liberia, Ivoorkust en Ghana. Het heeft ervoor gezorgd dat de overheid en de belangrijkste bedrijven in deze gebieden beter zijn gaan samenwerken om ontbossing te beperken. Voortbouwend op toezeggingen van bedrijven om ontbossing te stoppen, bereiken we resultaten bij de productie van onder andere palmolie, soja, vlees, cacao en tropisch hardhout.

Er zijn bijvoorbeeld duidelijke afspraken gemaakt tussen overheid, bedrijven en lokale gemeenschappen over de bescherming en het herstel van bos en de controle op die afspraken. Ook is de lokale bevolking bij een herbebossingsproject in Ethiopië voorgelicht over nieuwe inkomstenbronnen, zoals het verbouwen van fruit.

Het rapportagejaar loopt van september 2017 tot september 2018.

Indicator

Aangenomen en/of uitgevoerd publiek en privaat beleid, plannen, afspraken en praktijken

Voortgang

N.v.t.

Bijgedrage aan betere conditie van bossen en beter bosbeheer

Via programma’s voor beter bestuur, beter beleid en een beter wettelijk kader heeft Nederland samen met regeringen in ontwikkelingslanden bijgedragen aan betere conditie van bossen en beter bosbeheer. Daarbij spelen we in op politieke kansen en betrekken we maatschappelijke organisaties om illegale boskap tegen te gaan.

De programma’s voor beter bestuur maken ook gebruik van de kansen die de markt biedt. Zo ondersteunt Nederland een EU-programma, waarbij de Europese Commissie afspraken maakt met overheden in ontwikkelingslanden om het bosbeheer in hun land te verbeteren in ruil voor eenvoudige markttoegang tot de EU.

Indonesië heeft als eerste alle stappen afgerond en sinds november 2016 meer dan 39.000 exportvergunningen voor de EU afgegeven ter waarde van meer dan een miljard euro. Ook in andere regio’s in het Congo bekken en Zuidoost-Azië hebben landen voortgang geboekt. Zo zijn belangrijke onderdelen van de afspraken, zoals controle systemen voor het voldoen aan de wet, gebruikt in andere grote processen om klimaatverandering tegen te gaan, bijvoorbeeld van de Wereldbank.

Indicator

Aantal mensen ondersteund door programma’s voor betere praktijken voor bosbeheer en verbeterd levensonderhoud

Voortgang

N.v.t.

In het rapportagejaar zijn 55.738 mensen ondersteund.

Nederland ondersteunt lokale boerengemeenschappen onder andere om nieuwe inkomstenbronnen te ontwikkelen, zodat zij niet langer stukken bos hoeven te kappen om voldoende inkomsten te hebben. Tropenbos International heeft op deze manier resultaten bereikt met kleine producenten en inheemse volkeren in de Democratische Republiek Congo (DRC), Ghana, Indonesië en Suriname.

In Indonesië heeft Tropenbos bijvoorbeeld de oprichting van een succesvolle, door vrouwen geleide, paddenstoelenkwekerij gesteund. Deze wordt gecombineerd met een boomkwekerij voor het herstel van een belangrijk bosgebied binnen palmolieplantages in de buurt. Het palmoliebedrijf, waar de echtgenoten van de vrouwen werken, heeft deze paddenstoelen- en boomkwekerij mede financieel ondersteund. Dit succesvolle project inspireert andere dorpen tot het opzetten van soortgelijke projecten met steun van de lokale overheid.

Het rapportagejaar loopt van september 2017 tot september 2018

Landschapsproject van IDH’s Initiative for Sustainable Landscapes (ISLA) in West-Kalimantan (Indonesië)

In West-Kalimantan werkt IDH aan de bescherming van 120.000 hectare waardevolle bossen, het herstel van 10.000 hectare gedegradeerd bos en de verduurzaming van de palmolieproductie op 43.000 hectare.

Klimaatslimme landbouw

Klimaat slimme landbouw. Bron: IDH, Elske Stevenson

Klimaatslimme landbouw

Kleine boeren in ontwikkelingslanden zijn kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Onvoorspelbare weersomstandigheden, droogte en overstromingen vormen een gevaar voor de landbouwopbrengsten van boeren. Ook beperkt het de beschikbaarheid van betaalbaar voedsel voor de lokale consument. Daarom helpt Nederland via zijn voedselzekerheidsprogramma’s kleine boeren om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering. Ondersteuning richt zich bijvoorbeeld op betere opvang van regenwater, verbeterde landbouwtechnieken, ontwikkeling van zaden die beter tegen droogte kunnen en betere weersinformatie.

De resultaten worden weergegeven onder het thema Voedselzekerheid.

Thema Voedselzekerheid

De resultaten van dit subthema worden weergeven onder het thema Voedselzekerheid

Klimaat slimme landbouw. Bron: IDH, Elske Stevenson

Klimaat & Water

Foto: Carel de Groot

Klimaatbestendig gebruik en beheer van water

Klimaatverandering heeft grote gevolgen op het gebied van water. Op sommige plekken neemt de kans op overstromingen toe door een stijging van de zeespiegel, meer smeltwater uit de bergen of heftiger regenval. Elders leidt klimaatverandering juist tot droogte en minder water. Op weer andere plaatsen is verzilting van grond- en oppervlaktewater een groot probleem. Met zijn waterprogramma’s maakt Nederland mensen minder kwetsbaar voor deze gevolgen.

De resultaten worden weergegeven onder het thema Water.

Thema Water

De resultaten van dit subthema worden weergeven op de Themapagina van Water

Foto: Carel de Groot

Klimaatdiplomatie

Minister Sigrid Kaag bij het Nationally Determined Contributions Partnership.

Klimaatdiplomatie

In de Klimaatovereenkomst van Parijs spraken landen af om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden en liefst tot 1,5 graad. Landen doen nog onvoldoende om dit doel te bereiken. Via diplomatie wil Nederland ervoor zorgen dat ook andere landen meer gaan doen tegen klimaatverandering.

Ook wil Nederland dat landen duidelijk rapporteren over de maatregelen die ze nemen. Tijdens de Klimaattop in Polen eind 2018 heeft Nederland er met andere landen voor gezorgd dat duidelijk is afgesproken hoe we elkaar verantwoordelijk gaan houden voor beperking van klimaatverandering. In 2019 en 2020 moeten landen laten weten wat ze in de komende jaren gaan doen om de opwarming van de aarde te beperken.

Kamerbrief over de resultaten van COP24

Kamerbrief over de resultaten van de VN-Klimaattop in Polen in december 2018 (COP24)

Kamerbrief over verwachtingen voor COP24

Kamerbrief over de verwachtingen van de VN-Klimaattop in Katowice in december 2018 (COP24)

Film over inzet van Nederland bij COP24

Video met Engelse ondertiteling over de Nederlandse inzet en deelname aan de VN-Klimaattop in Polen in december 2018 (COP24)

Minister Sigrid Kaag bij het Nationally Determined Contributions Partnership.

Foto: Sven Torfinn

Achtergrond informatie thema klimaat

Achtergrond

In deze resultatenrapportage rapporteert Nederland over de resultaten die het met zijn klimaatfinanciering en diplomatieke inspanningen heeft bereikt. Klimaatfinanciering is meer dan het budget voor klimaat in de BHOS-begroting. Ook met andere begrotingsartikelen wordt aan klimaatactie in ontwikkelingslanden bijgedragen. In bijlage 6 van het HGIS-Jaarverslag 2018 wordt een overzicht van de Nederlandse klimaatfinanciering gegeven. Het bedrag wat hier genoemd wordt, is de publieke klimaatfinanciering die Nederland in 2018 verstrekte.

Blik op de toekomst

De wereld krijgt steeds meer last van de gevolgen van klimaatverandering. Het kabinet Rutte III heeft besloten om meer aandacht te geven aan het tegengaan van klimaatverandering en aanpassing aan de gevolgen ervan.

Met een diplomatieke campagne wil Nederland bereiken dat ook andere landen (nog) meer gaan doen om klimaatverandering te beperken.

Met extra geld voor klimaatactie in ontwikkelingslanden wil Nederland de armste en kwetsbaarste mensen beter ondersteunen. Veel van deze extra middelen worden ingezet via het nieuwe Dutch Fund on Climate and Development. Dit fonds gaat in 2019 van start.

Nederland blijft zich richten op de onderwerpen waar het door zijn kennis, kunde en rol in de wereld het meest kan betekenen, zoals toegang tot hernieuwbare energie, tegengaan van ontbossing, klimaatslimme landbouw, en klimaatbestendig gebruik en beheer van water. Daarbij blijft Nederland samenwerken met multilaterale organisaties, ngo’s, kennisinstellingen en het bedrijfsleven.

Minister Kaag is in 2019 en 2020 co-voorzitter van het internationale samenwerkingsverband NDC Partnership. Dit partnerschap richt zich op het ondersteunen van ontwikkelingslanden bij het maken en uitvoeren van betere klimaatplannen.

Aanvullende bronnen

Kamerbrief over Dutch Fund for Climate and Development (DFCD)

Kamerbrief over context, doelen, voorwaarden en inrichting van het Dutch Fund for Climate and Development

Themapagina Klimaat & Ontwikkelingssamenwerking op Rijksoverheid

Pagina over het actuele beleid voor thema Klimaat

Facebookpagina NL Global Issues

Volg het thema klimaat op de Facebookpagina van de Directie Inclusieve Groene Groei

Twitteraccount Directie Inclusieve Groene Groei

Volg het thema Klimaat via de Twitteraccount van de Directie Inclusieve Groene Groei

Uitgaven per kanaal

Uitgaven