Uitgelichte resultaten

Meer dan 100.000 vluchtelingen kregen betere bescherming, onderwijs, psychosociale zorg en werk.

Meer dan 2.800 migranten zijn gered uit de woestijn.

Meer dan 5.800 jongeren gaven aan hun migratieplannen richting Europa te willen heroverwegen.

Ruim 2.100 migranten zijn ondersteund bij hun vrijwillige terugkeer vanuit Nederland.

Ruim 8.600 gestrande migranten zijn ondersteund bij hun vrijwillige terugkeer vanuit Noord-Afrika.

Aanvullende bronnen

Integrale migratieagenda

Nederlandse integrale benadering van migratievraagstuk

Theory of Change

Narratief over het wat, waarom en hoe van het thema opvang in de regio en migratie

Rijksbegroting Hoofdstuk XVII BHOS 2018

Begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelings-samenwerking 2018

Inleiding

In de periode mid-2017 tot mid-2018 is de aandacht voor de omstandigheden van vluchtelingen en migranten sterk toegenomen. Bescherming van migranten was een belangrijk thema tijdens de EU-Afrika top in Abidjan in november 2017. Migranten zijn vaak slachtoffer van ernstige uitbuiting, afpersing, mishandeling en (seksueel) misbruik. In landen die grote aantallen vluchtelingen opvangen, zoals Libanon, Jordanië, Turkije en de Hoorn van Afrika, staan publieke voorzieningen als onderwijs zwaar onder druk. Veel vluchtelingen hebben onvoldoende toegang tot basisvoorzieningen als onderwijs en tot werk.

Nederland heeft daarom extra middelen beschikbaar gesteld voor verbetering van de perspectieven van vluchtelingen en gastgemeenschappen en bescherming van de mensenrechten van vluchtelingen en migranten. De focus lag op Noordelijk Afrika, de Hoorn van Afrika en de regio rondom Syrië. Vrouwen en jongeren kregen hierbij bijzondere aandacht.

Resultaten 2018

Onder het resultaatgebied ‘opvang in de regio’ is steun geboden aan landen rondom Syrië en in de Hoorn van Afrika om de situatie van vluchtelingen en kwetsbare gastgemeenschappen te verbeteren. Tienduizenden mensen hebben toegang gekregen tot onderwijs, werk en psychosociale zorg. Meer dan 1 miljoen mensen kregen persoonsdocumenten zoals een geboortecertificaat. Deze documenten zijn onmisbaar voor toegang tot recht, onderwijs, werk, eigendom en het opbouwen van een toekomst.

Onder het resultaatgebied ‘migratiemanagement’ is bijgedragen aan preventie van irreguliere migratie en bescherming van kwetsbare migranten. Naast hulp aan landen om zelf mensensmokkel en -handel aan te pakken zorgde Nederland voor de redding van 2.800 migranten in nood. Daarnaast kregen potentiële migranten voorlichting over risico’s en kansen. Ook is meer kennis vergaard over migratiemotieven en de wijze waarop migratie plaatsvindt. Tenslotte hielp Nederland migranten vrijwillig terug te keren, zowel vanuit Nederland als Noord-Afrika.

Resultaatgebieden

Opvang in de regio Migratiesamenwerking Terugkeer en herintegratie

Uitgelicht project opvang in de regio en migratie

Bescherming en preventie van gender based violence tegen vrouwen en meisjes in Libanon

De afgelopen jaren is seksueel geweld in Libanon toegenomen, ook binnen families. Met verschillende filmpjes lanceerde de Libanese maatschappelijke organisatie ABAAD in 2017 een campagne om seksueel geweld uit de taboesfeer te halen.

Gendergelijkheid en het zelfstandiger en weerbaarder maken van vrouwen en meisjes is voor Nederland een prioriteit. Dit is niet alleen een mensenrecht maar versterkt ook de greep op de eigen toekomst.

In dit kader steunt Nederland ABAAD om geweld tegen vrouwen en meisjes in Libanon te voorkomen en aan te pakken. Het programma steunt lokale instanties bij de hulp aan slachtoffers van geweld, onder andere door training van hulpverleners en politie. Ook heeft ABAAD bewustwordingscampagnes opgezet en krijgen slachtoffers psychosociale hulp. In de periode mid-2017 tot mid-2018 hebben met Nederlandse hulp ongeveer 7.500 vrouwen en 50 mannen individuele therapie, groepstherapie en psychosociale ondersteuning gekregen.

Opvang in de regio

Het Refugee Law Project heeft in Oeganda aan 1.186 Zuid-Soedanese vluchtelingen en lokale bewoners lichamelijke en psychosociale zorg verleend.

Opvang en bescherming in de regio

Nederland steunt landen rondom Syrië en in de Hoorn van Afrika om de situatie van vluchtelingen en kwetsbare gastgemeenschappen te verbeteren. Met een focus op jongeren en vrouwen richt de Nederlandse steun zich op:

Bescherming en rechtspositie
Toegang tot onderwijs en vakopleidingen
Kans op werk en inkomen

Doel is vluchtelingen dichtbij huis veilige opvang te bieden met toekomstmogelijkheden. Meer dan 100.000 mensen kregen toegang tot onderwijs, werk en psychosociale zorg. Ook is gezorgd voor betere kwaliteit van onderwijs, aansluiting op de arbeidsmarkt en veilig transport naar school.

Resultaatgebied openen

Het Refugee Law Project heeft in Oeganda aan 1.186 Zuid-Soedanese vluchtelingen en lokale bewoners lichamelijke en psychosociale zorg verleend.

Bescherming

Nederland heeft veel bijgedragen aan het versterken van de rechtspositie, bescherming en veiligheid van vluchtelingen en kwetsbare gastgemeenschappen.

In meerdere landen hebben vluchtelingen meer mogelijkheden tot registratie gekregen, met financiering van Nederland. Duizenden kinderen die geboren zijn nadat hun ouders waren gevlucht, konden daardoor voor het eerst een geboortecertificaat ontvangen, van het land van opvang. Ook werd het mogelijk andere belangrijke zaken te registreren, zoals een huwelijk, scheiding of overlijden. Registratie en documentatie zijn essentieel voor de toegang tot recht, onderwijs, werk en eigendom en voor veel praktische zaken, zoals het aanvragen van een bankrekening, telefoon of vergunning om een bedrijf op te richten. Er zijn in de resultatenperiode meer dan 1 miljoen mensen geregistreerd.

Op het gebied van bescherming zijn ook mentale gezondheid en welzijn van groot belang. Met de financiering van mentale gezondheidszorg hielp Nederland mensen om trauma’s te verwerken en weer krachtig in het leven te staan. Met name voor vluchtelingen die veel geweld en verlies hebben ervaren, is dit van belang. Zo heeft Nederland bijvoorbeeld een project van Warchild gefinancierd, dat psychosociale hulp aan 12.869 kwetsbare mensen heeft geboden. Sport en spel stonden hierbij centraal, wat ook het geval was bij het verbinden van Palestijnse, Libanese en Syrische jongeren.

Het Refugee Law Project heeft in Oeganda aan 1.186 Zuid-Soedanese vluchtelingen en lokale bewoners lichamelijke en psychosociale zorg verleend. Ook zijn er 545 politieagenten, militairen en immigratiemedewerkers getraind om de bescherming van vluchtelingen te verbeteren.

Resultaten

Indicator

Aantal mensen dat formeel of informeel onderwijs of training volgt

Voortgang

Op schema

In de periode mid-2017 tot mid-2018 hebben meer dan 80.000 personen toegang tot onderwijs of training gekregen

Deze indicator meet het aantal mensen dat gestart is met het volgen van formeel/informeel onderwijs en/of trainingen. De data worden hierbij uitgesplitst naar man/vrouw en vluchteling/gastgemeenschap/binnenlands ontheemden. De data maken daarnaast inzichtelijk om wat voor soort training/onderwijs het gaat (bijvoorbeeld primair and secondair onderwijs, inhaallessen, lessen voor drop-outs, training op maat, life-skills training en beroepsonderwijs). Ook laten ze zien in welke landen resultaten zijn geboekt.

Crisissituaties treffen kinderen vaak zwaar. Zonder toegang tot onderwijs dreigt een verloren generatie te ontstaan. Kwalitatief goed onderwijs is een basisrecht.

Dankzij Nederlandse bijdragen hebben in de periode mid-2017 tot mid-2018 meer dan 80.000 personen toegang tot onderwijs of training gekregen. In Libanon en Jordanië gaan de meeste Syrische kinderen naar lokale publieke scholen, waar zij in de middag terecht kunnen (“second shift classes”). Daarnaast zijn inhaallessen (“catch-up classes”) aangeboden, zodat kinderen die een tijd lang geen onderwijs konden volgen hun achterstand zo snel mogelijk kunnen inlopen, waarna zij alsnog kunnen instromen. Voor een andere groep kinderen en jongeren blijkt terugkeer naar de schoolbanken niet langer haalbaar. Voor hen zijn speciale “drop out classes” opgezet, zodat zij wel basisvaardigheden opdoen.

In de focuslanden zijn ook veel jongeren getraind in “life skills”, variërend van fundamentele gedragsregels (hoe ga je netjes met elkaar om, persoonlijke hygiëne, als een meisje nee zegt is het nee enz.). Tot slot kregen veel mensen de kans een vakopleiding te volgen of training in computervaardigheden of ondernemerschap. Deze trainingen worden veelal uitgevoerd in samenwerking met (internationale of lokale) ngo’s zoals United Work, SPARK en de Norwegian Refugee Council. Om spanningen tussen de lokale bevolking en vluchtelingen te verminderen, staan alle programma’s in principe ook open voor kwetsbare lokale gemeenschappen.

Indicator

Aantal mensen ondersteund in het ontwikkelen van inkomsten genererende activiteiten

Voortgang

Op schema

In de periode mid-2017 tot mid-2018 hebben meer dan 4.000 personen ondersteuning gekregen bij het ontwikkelen van inkomens generende activiteiten.

Deze indicator meet het aantal mensen dat is ondersteund in het ontwikkelen van inkomsten genererende activiteiten. De gegevens worden hierbij uitgesplitst naar man/vrouw en vluchteling/gastgemeenschap/IDP’s. De data maken daarnaast inzichtelijk om wat voor inkomsten genererende activiteiten het gaat zoals toegang tot financiering (leningen of schenkingen), begeleiding bij het ondernemen of voorlichting over financiële opleidingen. Ook laten ze zien in welke landen resultaten zijn geboekt.

In de periode mid-2017 tot mid-2018 zijn bijna 4.000 personen in de landen rondom Syrië en in de Hoorn van Afrika ondersteund bij het ontwikkelen van inkomsten genererende activiteiten. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het verkrijgen van werkvergunningen, zodat mensen onder degelijke arbeidsomstandigheden aan het werk kunnen. Daarnaast zijn microkredieten verstrekt, wat mensen in staat stelt om een eigen bedrijf op te richten, zoals een kapperszaak of een cateringbedrijf. Ook is aan arbeidsbemiddeling gedaan, waarbij bedrijven werden benaderd om vacatures open te stellen voor vluchtelingen.

In alle programma’s wordt expliciet gekeken naar kansen en eventuele risico’s voor vrouwen en jongeren en waar mogelijk worden extra maatregelen genomen om hun deelname te stimuleren, bijvoorbeeld door het aanbieden van kinderopvang of veilige vervoersmogelijkheden.

Voortgang in resultaatgebied Opvang in de regio

In de periode mid-2017 tot mid-2018 heeft Nederland ingezet op verbetering van opvang en bescherming van vluchtelingen in de Syrië-regio en Hoorn van Afrika. De bereidheid van opvanglanden om de omstandigheden van vluchtelingen te verbeteren is toegenomen, mede dankzij deze extra middelen. Nederland had een vooraanstaande rol in landen als Turkije, Jordanië en Oeganda om duurzame oplossingen voor vluchtelingen te realiseren en hen te integreren in de lokale publieke voorzieningen. In ruil voor steun van de internationale gemeenschap, waaronder Nederland, kregen bijvoorbeeld 46.717 Syrische vluchtelingen in Jordanië in de periode mid-2017 tot mid-2018 een werkvergunning en konden honderdduizenden vluchtelingenkinderen onderwijs volgen op Turkse, Libanese en Jordaanse scholen.

De vooruitgang bij het verbeteren van de economische perspectieven van vluchtelingen en gastgemeenschappen verloopt echter minder goed dan gehoopt. Hoewel veel lokale en internationale bedrijven bereid zijn samen te werken is het slechte investeringsklimaat een groot obstakel (onherbergzame gebieden, tekorten aan water en energie, zorgen over stabiliteit en rechtsorde). Mede om die reden is het van groot belang samen te werken met internationale partners. Nederland heeft hiertoe een meerjarig partnerschap ontwikkeld met UNICEF, ILO, UNHCR, IFC en de Wereldbank. De focus ligt op Libanon, Jordanië, Irak, Ethiopië, Oeganda, Kenia, Soedan en Egypte. Met dit partnerschap hoopt Nederland een brug te slaan tussen humanitaire hulp en ontwikkelingshulp, om vluchtelingen kansen te geven een nieuw bestaan op te bouwen en minder afhankelijk te worden van hulp.

In dit kader was de aanname van het Global Compact for Refugees door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in december 2018 een belangrijke mijlpaal. In lijn met de inzet van het kabinet om opvang in de regio te versterken, roept het pact op tot steun voor landen die grote aantallen vluchtelingen opvangen.

Ook in Europees verband heeft Nederland bijgedragen aan adequate opvang en bescherming van vluchtelingen en gastgemeenschappen, onder meer via de EU-faciliteit voor vluchtelingen in Turkije (FRIT) en het EU Regional Trust Fund in Response to the Syrian Crisis (Madad fonds). De Europese Unie heeft via deze fondsen in 2018 meer dan vier miljoen mensen bereikt op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en bescherming.

Werk met fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, voor Jordaniërs en Syrische vluchtelingen, in de industrie

Nederland streeft ernaar om vluchtelingen meer perspectief te bieden door economische groei te stimuleren en werkgelegenheid te creëren. Doel is fatsoenlijk werk voor iedereen. Door een bijdrage aan de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) zijn in de periode mid-2017 tot mid-2018 1.521 banen gecreëerd en vervuld in fabrieken in Jordanië. 57% van de banen is vervuld door vrouwen, waaronder 173 Syrische vrouwen. Daarnaast zijn de deelnemers getraind in het ontwikkelen van vaardigheden en wordt gelet op fatsoenlijke arbeidsomstandigheden.

Ghazalla Hussein Al Daher is een Syrische vrouw die sinds 2014 in het vluchtelingenkamp Zaatari in Jordanië woont. Nu zij werk heeft, leven Ghazalla en haar familie niet langer in extreme armoede. 'My daughter is at school but she cannot read and write. I try to help but it is not enough. So I registered to take part in the embroidery program. Now I am helping my husband and my daughter has a teacher to help her after school. It is good.'

Informatie over dit project op de website van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)

Lees meer over het project op de website van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)

Refugee Employment & Skills Initiative (RESI)

Refugee Employment & Skills Initiative (RESI)

In Kenia financiert Nederland een project van de Norwegian Refugee Council en het International Trade Center dat Somalische vluchtelingen in het vluchtelingenkamp Dadaab onder meer traint in boekhouden en administratie. Vluchtelingen kunnen op een online freelance platform hun vaardigheden aanbieden om opdrachten te krijgen van internationale bedrijven. Tot nu toe hebben 83 vluchtelingen met succes een training voltooid. Een aantal van hen heeft inmiddels via het online platform betaalde opdrachten van (internationale) bedrijven binnengehaald. Via hetzelfde project zijn ook 50 vrouwen gesteund bij het opzetten van een coöperatie die interieurproducten ontwerpt en vervaardigt. Deze worden verkocht in Kenia maar ook daarbuiten, waaronder Canada.

De 50 vrouwen van de coöperatie beheren gezamenlijk een website

Lees meer over de coöperatie van de 50 vrouwen in Dadaab

Global Compact on Refugees

Lees meer over het Global Compact on Refugees

Migratiesamenwerking

'Bent u een migrant die hulp nodig heeft?' Met dit bord in de woestijn van Niger informeert IOM migranten dat zij geholpen kunnen worden wanneer ze in nood komen. Bron: IOM

Migratiesamenwerking

Iedereen kent de beelden van gammele bootjes op de Middellandse Zee en van ‘slavenmarkten’ in Libië. Mensensmokkel en mensenhandel veroorzaken veel ellende. Ongecontroleerde migratie leidt ook tot politieke spanningen in Europa. Nederland richt zich op voorkoming en beheersing van irreguliere migratie en op bescherming van de mensenrechten van kwetsbare migranten. Dat doen we door landen in regio’s nabij de EU te ondersteunen bij de aanpak van mensensmokkel en -handel en met voorlichting over de risico’s van irreguliere migratie en alternatieven (zoals hulp bij het opzetten van een eigen bedrijf of legale migratie). Zo zijn meer dan 2.800 mensen gered in de woestijn en kozen meer dan 5.800 jongeren met migratieplannen richting Europa voor een heroverweging van hun plannen.

Resultaatgebied openen

'Bent u een migrant die hulp nodig heeft?' Met dit bord in de woestijn van Niger informeert IOM migranten dat zij geholpen kunnen worden wanneer ze in nood komen. Bron: IOM

Nederland wil de mensensmokkel en -handel waarmee migratie gepaard gaat aanpakken en de slachtoffers daarvan helpen. Enkele voorbeelden:

Voorlichting over migratiekeuzes

Hoewel migranten vaak wel beseffen dat ze risico’s nemen als ze met hulp van een mensensmokkelaar op reis gaan , blijken ze de gevolgen van zo’n besluit niet goed in te kunnen schatten. Met betrouwbare informatie kunnen ze dat wel en krijgen ze meer te horen over de kansen thuis. Daardoor zijn ze beter in staat keuzes te maken, bijvoorbeeld over een toekomst in eigen land. Dit beperkt irreguliere migratie en voorkomt onnodig leed.

Niet alle voorlichting werkt. Het is belangrijk bekende valkuilen te vermijden zoals eenzijdige communicatie die niet is afgestemd op de doelgroep, of campagnes die puur zijn gericht op afschrikking. Nederland neemt opgedane inzichten zoveel mogelijk mee in nieuwe activiteiten.

Redding van migranten in nood in Niger

Veel migranten reizen per ‘pick-up truck’ via Niger, dwars door de Sahara, op weg naar Libië en vervolgens Europa. Door de moeilijke omstandigheden en onbetrouwbare smokkelaars komen veel van hen daarbij in grote problemen.

De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) voert met Nederlandse steun samen met de Nigerese overheid reddingsmissies uit in de woestijn. In de periode mid-2017 tot mid-2018 redden zij ruim 2.800 migranten die anders in veel gevallen zouden zijn omgekomen. Deze migranten worden opgevangen en krijgen hulp om terug te kunnen keren naar hun eigen land.

Ondersteuning van West-Afrikaanse landen

De aanpak van criminele netwerken die migranten smokkelen en uitbuiten is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van Afrikaanse landen zelf. Deze slagen daar lang niet altijd in Nederland ondersteunt via VN-organisaties landen in noordelijk Afrika om hun wetgeving, opsporing en vervolging van mensensmokkelaars –en handelaars te verbeteren. Daarnaast bevordert Nederland grensoverschrijdende samenwerking op dit terrein en betere bescherming van de mensenrechten van migranten.

Betere migratiedata

Goede cijfers over irreguliere migratie zijn schaars. Nederland steunt IOM bij het verzamelen en analyseren van deze data.

Resultaten

Indicator

Aantal potentiële migranten in doelgemeenschappen die hun plan om op irreguliere wijze naar Europa te migreren opgeven, uitstellen of serieus heroverwegen, als gevolg van Nederlandse inzet.

Voortgang

Op schema

We hebben de effecten gemeten van een bewustwordingscampagne door de organisatie Seefar in Nigeria, Gambia en Irak (Koerdische Regio). Kern van de campagne zijn gesprekken tussen mensen met migratieplannen en vertrouwenspersonen. De indicator laat zien hoeveel migranten na afloop van het gesprek zeggen hun plannen te willen heroverwegen. Dat aantal komt op dit moment al uit boven de doelstelling.

We willen weten of onze bewustwordingscampagnes effect hebben. Als iemand uit de doelgroep zegt de houding ten aanzien van migratie te hebben veranderd kunnen we dit beschouwen als een effect van de campagne. Dit wordt gemeten door de migrant vragen te stellen voorafgaand en na afloop van het gesprek met de vertrouwenspersoon.

De metingen hebben uitgewezen dat 5.880 mensen zeggen hun plannen te willen heroverwegen. Dit is 65% van het totale aantal personen met wie gesprekken zijn gevoerd. Al deze personen hadden vóór het gesprek aangegeven te willen migreren.

Niet alle migranten blijven na het gesprek bij hun mening. Seefar doet daarom enkele maanden later een nieuwe meting. De resultaten daarvan waren nog niet beschikbaar voor de periode waarover hier wordt gerapporteerd.

Indicator

Aantal migranten die gered zijn door reddingsmissies van IOM

Voortgang

Op schema

In Noord-Niger stranden grote aantallen migranten in de woestijn . IOM voert daarom reddingsmissies uit om deze mensen, die in levensgevaar verkeren, op te vangen. In de periode mid-2017 tot mid-2018 heeft IOM met Nederlandse steun ruim 2.800 migranten gered. Dit aantal is iets lager dan de beoogde 3.000, maar over het algemeen kan geconcludeerd worden dat dit programma aan de verwachtingen voldoet.

Voortgang in resultaatgebied Migratiesamenwerking

In de periode mid-2017 tot mid-2018 zijn belangrijke resultaten geboekt. Duizenden migranten zijn geholpen bij terugkeer vanuit Noord-Afrika naar hun land van herkomst en gered uit de Nigerese woestijn. Voorlichting bracht eveneens duizenden ertoe hun migratieplannen te heroverwegen. Hierdoor is leed voorkomen en een bijdrage geleverd aan het doel van veilige, gereguleerde migratie (SDG 10.7).

Er zijn ook uitdagingen. Bijvoorbeeld de aanpak van mensensmokkel en –handel. Dit vereist vaak aanpassing van wetgeving, veranderingen bij politie en justitie, aanpak van corruptie en het creëren van nieuwe vormen van samenwerking. Een langdurig proces in landen waar bescherming van mensenrechten en goed functionerende overheden niet vanzelfsprekend zijn. Een andere uitdaging is het beter meetbaar maken van resultaten. Dat is bijvoorbeeld het geval bij voorlichting aan potentiële migranten. Het verzamelen en rapporteren van resultaten is om die reden soms pas op langere termijn mogelijk. Daarbij speelt ook dat sommige projecten nog niet lang lopen.

Ook nu is er al wel voortgang te melden. Zo heeft de financiering en aanstelling van een Nigeriaanse aanklager in Italië geleid tot betere samenwerking bij de opsporing en vervolging van mensensmokkelaars en –handelaren. Met IOM zijn afspraken gemaakt om voor het eerst op wetenschappelijke wijze de effecten te meten van voorlichting aan migranten. Een ander voorbeeld zijn nieuwe inzichten uit gegevens die IOM voor Nederland verzamelde over irreguliere migratie uit Nigeria, Somalië en Ethiopië, waarbij bleek dat de meeste migranten wel werk hadden, maar wegens hun lage inkomen voor migratie kozen. Ook bleken maar heel weinig migranten te weten wat een asielprocedure inhoudt, terwijl ze wel aangaven een asielaanvraag te willen doen. Dit stelt ons in staat om irreguliere migratie beter te begrijpen en activiteiten aan te passen.

MIRAA II: Redden van migranten in de woestijn in het noorden van Niger

MIRAA II: Redden van migranten in de woestijn in het noorden van Niger

Irreguliere migratie is vaak gevaarlijk. In het noorden van Niger stranden veel migranten in de woestijn. Zonder hulp komen veel van deze migranten om het leven. Met steun van Nederland gaat IOM de woestijn in om deze migranten te redden. Vervolgens krijgen zij hulp bij de terugreis naar hun eigen land.

Adoara is een 22-jarige vrouw die door IOM is gered, nadat zij samen met enkele andere migranten vijf dagen in de woestijn had rondgezworven. 'Ik kon niet meer lopen, ik wilde opgeven,' vertelt ze. Twee migranten hebben haar gedragen totdat ze gered en naar een IOM-centrum gebracht werden. Daar krijgen migranten medische hulp, voedsel en water. Ook kunnen ze ondersteuning krijgen bij de terugkeer naar het land van herkomst om daar hun leven weer op te bouwen.

Nieuwsbericht over dit project

Lees hier een nieuwsbericht van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) over dit project

Migrants as Messengers: voorlichting over migratie voor en door migranten

'We hebben allemaal op weg naar Libië veel meegemaakt. Het was niet zoals we het hadden gepland. De tocht was gewoon te zwaar. Er zijn zoveel dingen die je je niet eens voor kan stellen.' Dit zijn de woorden van Abimbola uit Nigeria. Zij is een jonge migrant die terugkeerde uit Libië en haar verhaal deelde. Dit project verspreidt deze verhalen onder meer via sociale media in de gemeenschappen waaruit de teruggekeerde migranten afkomstig zijn. Ze trekken de aandacht omdat het de migranten zelf zijn die verslag doen van hun vaak ellendige ervaringen. Hierdoor ontstaan discussies over de vele gevaren van irreguliere migratie en de kansen thuis. Sommige migranten doen meer dan alleen het vertellen van hun verhaal. Ze sluiten zich als vrijwilliger aan bij het project om getuigenissen verder uit te dragen door ze op film vast te leggen of het gesprek aan te gaan met jongeren die irreguliere migratie overwegen. Terugkeerders dragen daarmee zelf steeds actiever bij aan bewustwording onder hun leeftijdgenoten. De video laat een vrijwilliger aan het woord en deelt enkele verhalen van terugkeerders.

Meer over dit project

Lees meer over het project Migrants as Messengers (MaM) op de MaM Facebookpagina

Programma Samen tegen mensenhandel

Lees meer over ons werk op mensenhandel

Migratiegegevens

Migratiegegevens van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM)

Terugkeer en herintegratie

© IOM/Muse Mohammed

Terugkeer en herintegratie

Migranten die vanuit Nederland naar hun eigen land willen terugkeren kunnen daarbij, onder voorwaarden, via de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) ondersteuning krijgen. Zo hielp IOM in 2018 ruim 2.100 migranten bij hun vertrek.

Ook ondersteunt Nederland via IOM de vrijwillige terugkeer en herintegratie van migranten die op weg waren naar Europa, maar in de Noord-Afrikaanse doorreislanden zijn gestrand. Met deze ondersteuning krijgen zij de kans om thuis een nieuw bestaan op te bouwen. In de periode mid-2017 tot mid-2018 zijn met Nederlandse steun ruim 8.600 migranten vanuit Noord-Afrika teruggekeerd. Daarmee voldoen de programma’s aan de verwachtingen.

Resultaatgebied openen

© IOM/Muse Mohammed

Door gestrande migranten in transitlanden in staat te stellen terug te keren, wordt hen een uitweg geboden uit een vaak uitzichtloze situatie. Bovendien voorkomt het een gevaarlijke oversteek naar Europa. Thuis ontvangen zij herintegratiesteun om een nieuw bestaan op te bouwen. Nederland steunt meerdere programma’s voor vrijwillige terugkeer en herintegratie, waarvan er hieronder twee worden uitgelicht.

Vrijwillige terugkeer en herintegratie vanuit Nederland

Migranten zonder verblijfsrecht moeten Nederland verlaten. Dit is essentieel voor behoud van het maatschappelijk draagvlak voor migratie in Nederland. Om zelfstandige terugkeer te stimuleren biedt Nederland via IOM ondersteuning aan. Het gaat daarbij om vliegtickets, geld voor de eerste weken na aankomst en hulp om een nieuw bestaan op te bouwen, bijvoorbeeld door het opzetten van een eigen bedrijfje in het herkomstland. Hiermee worden de grootste praktische obstakels voor terugkeer weggenomen. In 2018 ondersteunde IOM op deze manier 2.149 migranten bij hun terugkeer vanuit Nederland en herintegratie in het land van herkomst.

Terugkeer en herintegratie vanuit Noord-Afrikaanse transitlanden

Via een bijdrage aan het EU-Noodfonds voor Afrika ondersteunt Nederland de vrijwillige terugkeer en herintegratie van gestrande migranten in Noord-Afrika. Deze migranten, velen van wie op weg zijn naar Europa, verblijven daar vaak in onmenselijke omstandigheden, zoals in detentiecentra in Libië. Met Europese financiering biedt IOM deze migranten een uitweg: terugkeer naar huis en steun om daar een nieuw bestaan op te bouwen. In de periode mid-2017 tot mid-2018 zijn met ondersteuning van Nederland ruim 8.600 gestrande migranten vanuit Noord-Afrika teruggekeerd naar hun herkomstland. Daarnaast zijn ruim 1.700 migranten ondersteund bij hun herintegratie. Daarmee verloopt het programma volgens verwachting.

Resultaten

Indicator

Aantal irreguliere of gestrande migranten dat met Nederlandse steun vanuit Noord-Afrika is teruggekeerd naar zijn/haar land van herkomst via IOM

Voortgang

Op schema

8658 irreguliere of gestrande migranten konden terugkeren vanuit Noord-Afrika naar hun herkomstlanden

Deze indicator geeft weer hoeveel migranten vanuit Noord-Afrika met Nederlandse steun via IOM hebben kunnen terugkeren naar hun herkomstlanden.

Voortgang in resultaatgebied Terugkeer en herintegratie

De doelstelling om meer terugkeer en duurzame herintegratie te realiseren heeft in de periode mid-2017 tot mid-2018 met onze bijdragen tot resultaten geleid. De beschreven programma’s hebben echter een langere looptijd. Om die reden is pas aan het eind van de programma’s meetbaar hoeveel migranten bij hun terugkeer zijn ondersteund. Om te bepalen of terugkeer duurzaam is, moeten de betrokkenen over een langere periode worden gevolgd. Dit is een lastige opgave, maar het neemt niet weg dat er vooral op de korte termijn duidelijke successen zijn geboekt. Een concreet resultaat dat tot stand gebracht is met Nederlandse ondersteuning aan IOM is de terugkeer van de tienduizenden migranten die vastzaten in Libië. Ook de ondersteuning door IOM van migranten die willen terugkeren uit Nederland verloopt goed.

Naar verwachting zullen ook in de komende periode grote aantallen kwetsbare migranten ondersteuning nodig hebben om vanuit Noord-Afrika terug te keren naar hun herkomstland. De herintegratie van deze omvangrijke groep terugkerende migranten vraagt om grote inspanningen van IOM, donoren en lokale partners. Nederland zal hier dan ook aan blijven bijdragen.

REAN – ondersteunde vrijwillige terugkeer en herintegratie vanuit Nederland

Met dit programma assisteert IOM migranten die willen terugkeren naar hun eigen land. IOM heeft adviseurs die hen informeren over de mogelijke hulp, het vertrekproces en de situatie in het land van herkomst. IOM helpt met de voorbereidingen (zoals het boeken van een vliegticket) en het opstellen van een herintegratieplan. De meeste afgewezen asielzoekers krijgen bovendien na terugkeer ondersteuning bij hun herintegratie. Zij krijgen bijvoorbeeld vaardigheidstrainingen of hulp bij het opzetten van een bedrijfje. Hiermee worden (praktische) belemmeringen voor hun terugkeer weggenomen en wordt vrijwillige terugkeer gestimuleerd.

Website van IOM Nederland

Lees meer over de ondersteuning voor vrijwillige terugkeer en herintegratie op de website van IOM Nederland

EU-IOM Joint Initiative: terugkeer- en herintegratiesteun onder het EUTF via IOM

EU-IOM Joint Initiative: terugkeer- en herintegratiesteun onder het EUTF via IOM

'Ik kende de verhalen van meisjes over hun ervaringen in Libië. Ik dacht niet dat ik zoals zij zou eindigen. Als ik dat had geweten, was ik nooit vertrokken', aldus Titi uit Nigeria. Zij werd slachtoffer van mensenhandelaren in Libië. Ze kreeg uiteindelijk via IOM ondersteuning bij haar vrijwillige terugkeer en herintegratie, waardoor ze een nieuw leven kon starten in Nigeria. Titi is niet de enige: duizenden andere migranten die zich in een soortgelijke situatie als de hare bevonden, zijn geholpen via het IOM-programma. Het programma biedt migranten eerste opvang, vliegtickets en ondersteuning bij de herintegratie in hun herkomstland. Het gaat daarbij om economische, sociale en psychosociale hulp, waarbij ook de gemeenschap van de terugkeerders wordt betrokken.

Website van het EU-IOM Joint Initiative

Lees meer over het EU-IOM Joint Initiative

Halfjaarlijkse rapportage Vreemdelingenketen

De halfjaarlijkse Rapportage Vreemdelingenketen bevat informatie over het aantal personen dat met assistentie van IOM Nederland heeft verlaten

Achtergrond informatie thema opvang in de regio en migratie

Aanvullende bronnen

Themapagina Migratie op rijksoverheid

Pagina over het actuele beleid voor thema Migratie

Themapagina Ontwikkelings¬samen¬¬-werking op rijksoverheid

Pagina over het actuele beleid voor thema Ontwikkelingssamenwerking

Facebook

Volg dit thema op Facebook

Uitgaven per kanaal

Uitgaven - Opvang in de Regio
Uitgaven - Migratiemanagement