Uitgelichte resultaten

15.185.086 m2 land vrijgemaakt van explosieve oorlogsresten

136.912 mensen geholpen hun recht te halen

3309 getrainde vredesbemiddelaars en -onderhandelaars

311 dialoogprocessen ondersteund

Aanvullende bronnen

Theory of Change

Download pdf- document met de SRGR Theory of Change

Pathway for Peace rapport

Download het rapport van de Wereldbank en de Verenigde Naties Pathway for Peace – Inclusive Approaches to Preventing Violent Conflict

Inleiding

Met de in mei 2018 verschenen BHOS-nota Investeren in Perspectief is er nog meer aandacht gekomen voor de bijdrage die Veiligheid & Rechtsorde kan leveren aan conflictpreventie. De Duurzame Ontwikkelingsagenda voor 2030 is de ultieme conflictpreventieagenda en vormt de leidraad voor de Nederlandse ontwikkelingsinspanningen, met name Duurzaam Ontwikkelingsdoel 16 (rechtvaardige, inclusieve en vreedzame samenlevingen).

Veiligheid en rechtsorde zijn voorwaarden voor duurzame vrede en ontwikkeling. Instabiliteit en (het risico op) gewapend conflict maken het moeilijker de Duurzame Ontwikkelingsdoelen te realiseren. Nederland draagt hieraan bij door zich in te zetten voor veiligheid van burgers, vredesonderhandelingen, conflictbemiddeling en toegang tot en opbouw van rechtsprekende instanties en democratische instellingen.

In 2017-2018 heeft Nederland de inzet op Veiligheid & Rechtsorde aangescherpt door de verandertheorie en het resultatenkader te actualiseren. De overkoepelende doelstelling van de Nederlandse inzet op Veiligheid & Rechtsorde is het bereiken van ‘legitieme stabiliteit’, waarbij burgers zich vertegenwoordigd en veilig voelen. De burger staat centraal in deze benadering. Door het bevorderen van veiligheid voor mensen, rechtsorde, vredesprocessen en politiek bestuur heeft Nederland bijgedragen aan vreedzame, rechtvaardige en inclusieve samenlevingen in vooral de focusregio’s Sahel, Hoorn van Afrika, Noord-Afrika en Midden-Oosten en Grote Meren en Afghanistan.

Resultaten 2018

Veiligheid voor mensen

Nederland heeft 15,2 miljoen m2 land mijnvrij gemaakt, zodat mensen veilig kunnen wonen. Daarnaast zijn 6.644 professionals (waaronder vrouwelijke VN-vredessoldaten, politieagenten en ontmijners) getraind om hun werk beter te doen. Uit evaluaties blijkt dat de lokale bevolking zich in de verslagperiode veiliger voelde, onder andere door het werk van onze partners in landen zoals Syrië, Libanon, Irak, Libië en Zuid-Soedan.

Rechtsorde

Nederland heeft voor ruim 136.000 mensen, waarvan 32% vrouwen, de toegang tot recht vergroot. Ook kregen ruim 20.000 mensen toegang tot mechanismes voor transitional justice. Tot slot zijn door capaciteitsversterking en training 53 gerechtelijke instellingen versterkt en 118 juridische hervormingsprocessen ondersteund waarbij het maatschappelijk middenveld betrokken was.

Vredesprocessen en politiek bestuur

Vredesprocessen zijn ondersteund door bemiddeling van expertorganisaties, 3.300 getrainde vredesbemiddelaars en -onderhandelaars en bijdragen aan vredesopbouw. Autoriteiten en gemeenschappen zijn ondersteund bij het voorkomen of oplossen van conflicten in Mali, Oeganda en Kenia. In Zuid-Soedan, Somalië en Mali zijn overheden en politici meer gaan samenwerken met burgers.

Resultaatgebieden

Veiligheid voor mensen Rechtsorde Vredesprocessen en legitiem Politiek Bestuur

Uitgelicht project veiligheid & rechtsorde

Interlinking Peace Building, Decentralisation and Development

Het vredesakkoord Marial Bai Agreement tussen veehoeders en boerengemeenschappen in drie staten in Zuid-Soedan leidde tot minder conflicten tijdens de jaarlijkse veetrek rondom de stad Wau. Vroeger liepen de ruzies hoog op met geweld en doden tot gevolg. Nu is de migratie van vee aanzienlijk verbeterd, met minder gewelddadige incidenten en minder schade aan gewassen en vee. Schade werd vreedzaam opgelost volgens het akkoord, waardoor de veiligheid en levensomstandigheden voor alle partijen verbeterd zijn.

Dit VNG-project vergrootte de capaciteit van het lokaal bestuur om de veiligheid voor mensen te verbeteren door gezamenlijke coördinatie en het faciliteren van vredesprocessen. Gemeenschappen en veehoeders konden hierbij hun belangen aangeven. Het akkoord legde heldere afspraken vast over rechten en plichten voor alle partijen. Het akkoord heeft standgehouden en krijgt wegens succes navolging in andere staten op verzoek van lokale gemeenschappen aldaar.

South Sudan: Interlinking Peace Building, Decentralisation and Development

Lees meer over het vredesproces in Zuid-Soedan op de website van VNG International

Veiligheid voor mensen

Ontmijner aan het werk in Libanon. Foto: Sean Sutton/MAG

Veiligheid voor mensen

Het resultaatgebied beoogt de veiligheid voor mensen (human security) te vergroten, door geweld en angstgevoel te verminderen. Het doel is mensen te beschermen tegen dreigingen. Dit in tegenstelling tot definities van veiligheid die de nadruk leggen op de veiligheid van de staat. Om dit te bereiken steunt Nederland organisaties die zich bezighouden met hervorming van veiligheidsinstellingen en bevordering van veiligheidssamenwerking op lokaal niveau. Ook steunt Nederland organisaties die land ontmijnen. Daarnaast draagt Nederland bij aan het voorkomen van radicalisering en gewelddadig extremisme onder kwetsbare jongeren.

Resultaatgebied openen

Ontmijner aan het werk in Libanon. Foto: Sean Sutton/MAG

Fysieke en geestelijke integriteit van mensen is een essentieel recht. Bescherming en veiligheid van mensen is uitgangspunt van ons beleid.

Als de staat veiligheid kan creëren en handhaven, versterkt dit de relatie tussen burgers en staat. Slechte behandeling van burgers door politie en leger vergroot het risico op radicalisering en gewelddadig extremisme. Een goede relatie tussen burgers en staat is dus een bouwsteen voor duurzame vrede.

Pas als de veiligheid van mensen beschermd wordt, kan er gewerkt worden aan duurzame ontwikkeling. Onveiligheid maakt het voor mensen moeilijker om te werken aan hun eigen toekomst en die van de samenleving waarin zij wonen. Veiligheid voor mensen is dus het uitgangspunt van al onze activiteiten: van het hervormen van nationale en lokale veiligheidsinstellingen tot het mijnvrij maken van gebieden en het trainen van vrouwelijke officieren die namens hun land zullen deelnemen aan vredesmissies van de Verenigde Naties.

Resultaten

Indicator

Aantal mensen dat zich veilig voelt en minder angst heeft

Voortgang

N.v.t.

Cijfers van verschillende projecten laten zien dat mensen zich veiliger voelen

Deze indicator meet in welke mate mensen zich veilig voelen in het gebied waar ze leven.

Er zijn geen samengestelde data beschikbaar, wel data uit verschillende projecten. De projecten waarover cijfers beschikbaar zijn, laten zien dat mensen zich veiliger voelen door de uitvoering van de activiteiten. In een project dat zich richt op Jezidi vrouwen in Irak zegt 75% van de ondervraagden dat ze zich in hun huis en gemeenschappen veiliger voelden na deelname aan de activiteiten binnen dit project. Het betreft hier psychosociale steun bij het verwerken van trauma’s als gevolg van seksueel geweld door IS.

In Syrië dragen vrijwilligers van de White Helmets bij aan bescherming van de lokale bevolking en voeren zij reddingsacties uit na militaire aanvallen. 68% van de mensen voelen zich veilig na de activiteiten van de White Helmets. Daarvoor was dat 27%. Uiteraard hebben in een oorlog meer factoren invloed op het veiligheidsgevoel.

In het Mine Action and Cluster Munitions-programma (MACM) in Libanon, Syrië, Libië en Zuid-Soedan voelen 87% van de ondervraagden zich veiliger nadat mijnen zijn weggehaald en de lokale bevolking is voorgelicht over de risico’s.

Indicator

Aantal vierkante meters land mijnvrij gemaakt

Voortgang

Op schema

Wereldwijd is met Nederlandse financiële steun ruim 15 miljoen m2 ontmijnd. De verminderde dreiging heeft een directe bijdrage geleverd aan de levens van minstens 920.928 mensen. Het resultaat overtreft de streefwaarde met 117%.

Nederland is wereldwijd de achtste donor op het gebied van humanitaire ontmijning. 87% van de slachtoffers van mijnen in 2017 waren burgers, waarvan 47% kind. Humanitaire ontmijning neemt fysieke risico’s weg en vermindert het aantal slachtoffers als gevolg van landmijnen en explosieve oorlogsresten (SDG 16.1). Dit bevordert uiteindelijk het gevoel van veiligheid van burgers. Humanitaire ontmijning is daarmee een voorwaarde voor veilige terugkeer van ontheemden en voor de start van sociaaleconomische wederopbouwactiviteiten na een conflict. Ontmijning van kritieke infrastructuur verbetert bovendien de toegang tot basisvoorzieningen en vergroot de veilige toegang voor humanitaire hulporganisaties en vredesmissies. Met een sterke focus op gender en lokale capaciteitsopbouw worden mannen en vrouwen uit getroffen gebieden aangetrokken en getraind om ontmijningswerkzaamheden uit te voeren. Dit is niet alleen een inkomstenbron, maar verankert bovendien de duurzaamheid van de Nederlandse inzet.

Indicator

Aantal professionals getraind op het gebied van menselijke veiligheid

Voortgang

N.v.t.

6.644 getrainde professionals

Via onze projecten worden veel professionals getraind, onder andere toekomstige vrouwelijke VN-vredessoldaten, politieagenten, parlementsleden, ambtenaren, journalisten en ontmijners. Door deze trainingen kunnen de deelnemers een betere bijdrage leveren aan de veiligheid van burgers.

Onze partners werkten met ten minste 79 nationale en lokale instituties in gebieden die te maken hebben met gewapend conflict. Hierbij gaat het om 28 formele instituties, zoals overheidsorganen, en 51 informele organisaties, zoals ngo’s. In totaal werden 6.644 professionals getraind. Deze professionals kunnen door deze training beter hun werk doen om de lokale bevolking te beschermen. Trainingen hebben op deze manier een langdurige, positieve impact op de lokale veiligheidssituatie.

UN Women trainde 40 vrouwelijke militairen die daarmee een grotere kans hebben deel te nemen aan een vredesmissie van de Verenigde Naties. Deelname van vrouwelijke militairen draagt bij aan het succes van de missie, onder meer doordat een divers team beter in staat is contact te leggen met de lokale bevolking. Dit versterkt de informatiepositie en de lokale steun voor de VN-missie.

De Nederlandse ontmijningspartners trainden nationale en lokale autoriteiten die zich bezighouden met ontmijning. Hierdoor kunnen deze partners beter hun werk doen om de lokale veiligheidssituatie te verbeteren. In Irak zette de Mine Action Group het eerste geheel vrouwelijke ontmijningsteam van het land in.

Voortgang in resultaatgebied Veiligheid voor mensen

Nederland draagt bij aan vermindering van geweld en angstgevoelens van burgers. Dit gebeurt op verschillende manieren. 15,2 miljoen m2 is mijnvrij gemaakt, zodat mensen in deze gebieden weer veilig kunnen leven. Daarnaast zijn 6.644 professionals getraind, onder meer toekomstige vrouwelijke VN-vredessoldaten, politieagenten en ontmijners. Zij kunnen door deze trainingen een betere bijdrage leveren aan de veiligheid van mensen.

Ook draagt Nederland bij aan het beter functioneren van formele en informele veiligheidsinstellingen. Dit gebeurt zowel op nationaal als lokaal niveau. Deze veiligheidsinstellingen moeten aan de volgende voorwaarden voldoen: ze zijn effectief, leggen verantwoording af, zijn transparant en luisteren naar de burger. Nederland is op dit vlak actief geweest in Mali, Libanon en Libië.

In de verschillende projecten waarover resultaten beschikbaar zijn geven burgers aan zich veiliger te voelen door het werk van onze partners. Dit geldt in de verslagperiode bijvoorbeeld voor Syrische burgers en Jezidi vrouwen en meisjes in Irak.

Vrouwelijke Militair Officiers Cursus

De door UN Women georganiseerde cursus voor vrouwelijke militaire officieren heeft als doel meer vrouwen goed voor te bereiden op deelname aan vredesoperaties van de Verenigde Naties. Vorig jaar hebben 40 vrouwen de cursus gevolgd. De deelnemers zijn getraind in specifieke vaardigheden en kennis om ingezet te worden door hun nationale strijdkrachten. Vrouwelijke vredeshandhavers maken vaak makkelijker contact met de lokale bevolking, zeker met vrouwen en meisjes. Ook biedt het een vredesmissie meer mogelijkheden om te communiceren met slachtoffers van gender-gerelateerd geweld.

Humanitaire ontmijning en risicovoorlichting in Sirte, Libië

Humanitaire ontmijning en risicovoorlichting in Sirte, Libië

Met behulp van Nederlandse financiering heeft DCA humanitaire ontmijningswerkzaamheden uitgevoerd in en rondom de stad Sirte in Libië. Als gevolg van de bezetting door IS waren huizen, scholen en ziekenhuizen bezaaid met explosieve oorlogsresten en boobytraps. De zoektocht van teruggekeerde inwoners naar hun eigendommen ging regelmatig gepaard met dodelijk ongelukken. DCA was op dat moment de enige ontmijningsorganisatie in Sirte en heeft in totaal 81.494 m2 grondgebied vrijgemaakt van landmijnen en andere explosieven. Ruim 30.000 mensen zijn hierdoor geholpen. Families konden veilig naar huis en boeren konden hun grond weer verbouwen. Ook hebben zeker 19.500 mensen les gekregen over de risico’s van en het veilig omgaan met landmijnen en explosieven. Volgens de lokale autoriteiten is deze hulp onmisbaar geweest bij het voorkomen van meer slachtoffers.

afbeelding: DCA ruimt een anti-tank explosief van een schoolplein in Sirte.

De impact van humanitaire ontmijning: heropening van de Girl’s Science Academy in Sirte

Dankzij de humanitaire ontmijningsteams van Danish Church Aid (DCA) kon de Girl’s Science Academy heropend worden. Na sluiting door IS zaten de 123 leerlingen twee jaar lang thuis zonder onderwijs. Deze meisjes kunnen nu weer veilig naar school.

Genderbewustwording binnen de Malinese Politie

Genderbewustwording binnen de Malinese Politie

Een belangrijk onderdeel van herstel van veiligheid en stabiliteit voor burgers zijn bijvoorbeeld workshops genderbewustwording binnen het Mali programma. De nationale politie neemt hieraan deel en het is een van de elementen in het nationaal Malinese actieplan tegen gender-gerelateerd geweld. Doel van dit soort workshops is het verbreden van kennis over de relatie tussen gender en veiligheid. Deze trainingen dragen bij aan een positiever gedrag van politieagenten in dit soort gevallen. Verder draagt het bij aan een gelijke vertegenwoordiging van vrouwen en mannen binnen de veiligheidssector. In totaal namen in dit specifieke geval 77 vrouwelijke en mannelijke politieagenten en politiechefs deel.

Rechtsorde

Met het Save Syrian Schools-project brengt het International Center of Transitional Justice (ICTJ) 10 Syrische organisaties samen om onder andere de verwoestende gevolgen van aanvallen op scholen in Syrië te documenteren. Bron: ICTJ

Versterken van rechtsorde

Dit resultaatgebied bevat een drietal doelstellingen. Hulp aan 100.000 mensen (waarvan tenminste de helft vrouwen) om hun recht te halen. Versterking van gerechtelijke instellingen. En inzet van transitional justice om samenlevingen te ondersteunen bij het omgaan met de erfenis van grootschalige misbruiken uit het (recente) verleden. In 2017-2018 hebben we voor ruim136.000 mensen toegang tot recht gerealiseerd. Een resultaat dat beter is dan verwacht.

Resultaatgebied openen

Met het Save Syrian Schools-project brengt het International Center of Transitional Justice (ICTJ) 10 Syrische organisaties samen om onder andere de verwoestende gevolgen van aanvallen op scholen in Syrië te documenteren. Bron: ICTJ

Een robuust rechtssysteem biedt mogelijkheden om conflicten op een vreedzame manier te beslechten, machtssystemen te beteugelen en respect voor mensenrechten te bevorderen. Omgekeerd kunnen zwakke rechtssystemen bestaande spanningen verergeren en doen escaleren. Om die reden zet Nederland zich in voor het versterken van de rechtsstaat. Daarmee zijn burgers beter in staat hun recht te halen bij formele en informele instellingen. Deze instellingen dienen effectief, onafhankelijk en objectief te zijn en verantwoording af te leggen aan burgers. Wanneer burgers toegang tot recht hebben én als gelijke voor de wet behandeld worden, vermindert dat ongelijkheid en leidt het tot meer gelijke kansen. Dit draagt bij aan een gevoel van rechtvaardigheid, wat het vertrouwen tussen burger en staat versterkt.

Om de rechtsorde te versterken focust Nederland op het verbeteren van toegang tot recht, hervorming van de justitiële sector en het ondersteunen van samenlevingen bij het omgaan met de erfenis van grootschalige misbruiken uit het (recente) verleden (transitional justice).

Resultaten

Indicator

Mannen en vrouwen geholpen om hun recht te halen

Voortgang

Op schema

Mensen hebben toegang tot rechtspraak wanneer zij daadwerkelijk gebruikmaken van juridische mechanismen of procedures, variërend van het indienen van klachten tot het vinden van oplossingen voor geschillen. Zo kunnen mensen een antwoord zoeken op hun specifieke juridische problemen en behoeften.

De indicator meet het aantal mannen en vrouwen dat geholpen is hun recht te halen, via formele dan wel informele instanties, om geschillen op te lossen in fragiele of door conflict getroffen gebieden.

Nederland bevordert de toegang van mensen tot (in)formele rechtsstelsels in verschillende landen, waaronder Afghanistan, Palestijnse Gebieden, Mali, Rwanda, Kenia, Indonesië, Ethiopië, Oeganda, Burundi, Jordanië, Pakistan en Zuid-Soedan.

In Jordanië hebben bijna 5.000 mensen geprofiteerd van een verbetering in hun toegang tot recht. Dit is gerealiseerd door een project van Mercy Corps dat mensen hielp om toegang te krijgen tot juridische diensten. Het Sawasya-programma van UNICEF, UN Women en UNDP in de Palestijnse Gebieden heeft 8.998 mensen (vooral vrouwen) van juridische bijstand voorzien. In Kenia is het aantal zaken dat door de rechterlijke macht wordt afgedaan met 63% gestegen, waarmee de toegang tot recht aanzienlijk is vergroot. Partnerorganisatie IDLO heeft daaraan bijgedragen door de rechterlijke macht te trainen en te assisteren bij het aanpassen van de systemen. In Afghanistan hielp UNDP bij de ontwikkeling van een handboek over seksueel en gendergerelateerd geweld (SGBV) zodat de werkmethoden van verschillende instellingen bij SGBV-zaken op elkaar aansluiten.

Indicator

Sterkere gerechtelijke instellingen, inclusief rechtbanken en gevangeniswezen

Voortgang

Op schema

Deze indicator meet het aantal gerechtelijke instellingen dat versterkt is ten behoeve van rechtvaardigheid, effectiviteit, onafhankelijkheid of verantwoordingsplicht.

Onder gerechtelijke instellingen vallen diverse instanties op het gebied van recht, waaronder formele staatsinstellingen (zoals rechtbanken en politiediensten) of informele instellingen die niet tot de staat behoren (bijvoorbeeld alternatieve mechanismen voor het oplossen van geschillen binnen de gemeenschap).

Via partner The Hague Institute for Innovation of Law (HiiL) heeft Nederland 43 gerechtelijke instellingen (inclusief informele) versterkt. Dit gebeurde door verschillende belanghebbenden binnen de justitiesector bijeen te brengen, beleidsprioriteiten te bespreken op basis van data en tot een gezamenlijke visie te komen. In Tunesië, Jordanië, Libanon, Bangladesh en Nigeria creëerde HiiL platforms waar innovatieve oplossingen en gezamenlijke strategieën werden besproken voor de belangrijkste justitiële uitdagingen zoals het creëren van mogelijkheden voor toegang tot recht in afgelegen gebieden.

In Zuid-Soedan, de Centraal Afrikaanse Republiek, de Democratische Republiek Congo en Burundi steunde Cordaid het maatschappelijk middenveld met voorstellen voor juridische hervormingen en beoordeling van gedragscodes voor magistraten. Om de effectiviteit van gerechtelijke instellingen te verbeteren heeft het ministerie van Justitie in Kigali (Rwanda)een elektronisch systeem geïmplementeerd voor het beheer van rechtszaken [url=http://www.minijust.gov.rw/home/[/url]. Daarnaast heeft partner IDLO in Oeganda de commissie voor de mensenrechten verder versterkt en zijn er in Mali nog eens 24 gerechtelijke instellingen bij gekomen.

Indicator

Slachtoffers maken gebruik van mechanismes voor transitional justice

Voortgang

Op schema

aantal slachtoffers dat gebruik gemaakt heeft van transitional justice mechanismen

Na grootschalige mensenrechtenschendingen groeit de behoefte aan speciale mechanismes voor gerechtigheid, zoals strafrechtelijke processen, waarheidscommissies of genoegdoening voor slachtoffers . Deze zijn essentieel vanuit mensenrechtenperspectief maar ook voor duurzame conflictbeslechting.

Deze indicator meet het aantal slachtoffers dat gebruik heeft gemaakt van transitional justice. Voorbeelden zijn waarheidsvinding, strafrechtelijke vervolging, herstelbetalingen en hervorming van wetten en instellingen.

Met steun van Nederland zijn belangrijk stappen gezet ten behoeve van transitional justice en gerechtigheid voor grootschalige mensenrechtenschendingen in landen als Syrië, Colombia en Tunesië.

Het International Center of Transitional Justice (ICTJ) heeft het Save Syrian Schools-project opgezet waarbij 10 Syrische organisaties uit Turkije en Libanon samen de verwoestende gevolgen van aanvallen op scholen in Syrië documenteren. Tijdens een publieke hoorzitting in Genève zijn de verhalen van slachtoffers en hun families gedeeld met de internationale gemeenschap. Hiermee hebben de organisaties extra aandacht gegenereerd voor deze aanvallen.

Ook UNDP zette zich in voor transitional justice in onder andere Tunesië en Colombia. In Tunesië organiseerde de Waarheids- en Waardigheidscommissie 8 publieke hoorzittingen waar slachtoffers hun verhaal konden doen. Ook vonden er 46.302 individuele verhoren van slachtoffers plaats. In Colombia werden initiatieven opgezet voor verschillende gemeenschappen om tegemoet te komen aan het recht op genoegdoening van 20.486 slachtoffers van het gewapende conflict in het land.

Voortgang in resultaatgebied Rechtsorde

Tijdens de verslagperiode hebben in totaal 136.912 mensen toegang tot recht gekregen. Toegang tot rechtspraak wil zeggen daadwerkelijk gebruikmaken van juridische mechanismen of procedures, variërend van indiening van een klacht tot oplossing van een geschil. De resultaten komen voor een groot deel voort uit het UNDP Global Programme on Security and Rule of Law, dat in meerdere landen wordt uitgevoerd. Andere substantiële bijdragen komen uit projecten in Ethiopië, Kenia, Mali, de Palestijnse Gebieden, Oeganda en Rwanda.

De programma’s zijn gericht op verbetering van de kwaliteit en toegang tot rechtssystemen. Hiermee krijgen mensen concrete oplossingen aangereikt voor dagelijkse conflicten en geschillen. Op individueel niveau draagt dit bij aan het bevorderen van rechten van kwetsbare mensen (waaronder vaak vrouwen), of het voorkomen van stress en ziekte en de daarmee verbonden onkosten, zoals het niet goed kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Op maatschappelijk niveau draagt access to justice idealiter bij aan verbetering van het sociaal contract en het vertrouwen tussen burger en de overheid. Veel programma’s richten zich op gemarginaliseerde groepen, ook in het kader van opvang in de regio. In Jordanië heeft UNDP twee nieuwe rechtswinkels voor Syrische vluchtelingen opgericht samen met een lokale ngo, het Princess Taghrid Institute. Meer dan 1.300 mensen ontvingen daar juridisch advies over familie, werk en huurgerelateerde geschillen.

Het aantal mensen voor wie toegang tot recht is vergroot is weliswaar hoger dan de streefwaarde voor 2018 (100.000), maar lager dan het aantal dat vorig verslagjaar gerapporteerd werd (147.000). Dit is deels te verklaren uit de rekenmethodes die verder zijn aangescherpt met behulp van de methodologische notitie voor de indicator en door een herberekening van de resultaten behaald door partnerorganisatie UNDP. Daarnaast zijn in Burundi enkele activiteiten vanwege de politieke situatie niet uitgevoerd. Volgend jaar gaan nieuwe programma’s van start die aan deze indicator zullen bijdragen.

De doelstelling van ten minste 50% vrouwen is evenals vorig jaar niet gehaald. Dit jaar zijn in totaal 42.939 vrouwen bereikt. Ten opzichte van het totale aantal bereikte mensen was dit 32%, tegenover 38% in het vorige verslagjaar. Dit komt onder andere omdat sommige resultaten nog niet uitgesplitst kunnen worden naar mannen en vrouwen. Dit is met name het geval bij programma’s van overheidsinstellingen (bijvoorbeeld in Kenia en Rwanda) die deze cijfers niet of onvolledig bijhouden.

Task Force on Justice

Nederland is zeer actief in het bevorderen van het Sustainable Development Goal 16.3 (toegang tot recht) binnen de internationale beleidsagenda. Nederland is covoorzitter van de innovatieve Pathfinders for SDG16 + Alliance. Dit is een diverse groep landen en experts die samen een impuls geven aan de realisatie van SDG 16 (en specifiek SDG 16.3) in aanloop naar het High Level Political Forum in 2019 en de periode daarna.

Task Force on Justice

Lees meer over de Task Force on Justice op de website.

Mhaki-initiatief in Kenia

Mhaki-initiatief in Kenia

Nederland heeft in Kenia het Mhaki-nitiatief gefinancierd om juridische informatie en advies toegankelijk te maken voor de bevolking. Zo kan men via mobiele telefoons (SMS) of via de website www.m-haki.co.ke vragen stellen aan advocaten van Kituo Cha Sheria, de uitvoerend partner, bijvoorbeeld over landrechten, arbeidsrecht, rechten van vluchtelingen en huisvesting. Ook verzorgt Kituo Cha Sheria juridische bijstand in gevangenissen.

Mhaki-initiatief in Kenia

Lees meer over het Mhaki-initiatief op de website van Kituo Cha Sheria.

Vredesprocessen en legitiem Politiek Bestuur

Interpeace en Peace and Development Research Centre (PDRC) ondersteunden een groep jongeren in het Somalische Puntland die militieleden tot conflictbeëindiging pogen over te halen door naar regionale vredesprocessen te verwijzen. Bron: Interpeace/PDRC.

Bevorderen van inclusieve vredes- en politieke processen

Nederland steunde in 2017-2018 autoriteiten en gemeenschappen om op een effectieve en geweldloze manier conflicten te voorkomen en op te lossen. Nederland trainde mediators, waaronder vrouwen, die hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Hiermee zijn vredesakkoorden bereikt en mensen in staat gesteld conflicten vreedzaam op te lossen. Nederland steunde tevens vredesopbouw door overheidsdiensten te herstellen en het vertrouwen tussen burgers en overheid te verbeteren. Nederland ondersteunde bestuur (lokaal en nationaal) en politieke actoren, zoals partijen, parlement en burgemeesters om de toegankelijkheid voor burgers te versterken en daarmee een grondoorzaak van conflict weg te nemen.

Resultaatgebied openen

Interpeace en Peace and Development Research Centre (PDRC) ondersteunden een groep jongeren in het Somalische Puntland die militieleden tot conflictbeëindiging pogen over te halen door naar regionale vredesprocessen te verwijzen. Bron: Interpeace/PDRC.

Door burgers uit te sluiten van politieke of vredesprocessen ontstaan gevoelens van onmacht die tot geweld kunnen leiden. Vandaar onze focus op het bevorderen van inclusieve politieke en vredesprocessen.

In de focuslanden ontbreekt vaak een duidelijke relatie tussen overheid, politiek en burgers. De belangen van de heersende elite en de beperkte middelen van de overheid om burgers diensten te verlenen belemmeren het ontstaan van een duurzame vreedzame samenleving. Burgers zijn vaak niet goed georganiseerd of onvoldoende in staat hun belangen duidelijk naar voren te brengen. Nederland richt zich vooral op verbetering van de relatie tussen overheid, politiek en burgers. Een politiek proces is pas inclusief als er sprake is van grotere transparantie van de overheid en de mogelijkheid voor burgers om het debat aan te gaan.

Vredesprocessen zijn complex en vergen een lange termijninzet. Wij richten ons op het versterken van bemiddelingspogingen door derden (VN, regionale organisaties en gespecialiseerde ngo's) bij het bereiken van inclusieve vredesakkoorden. Wij ondersteunen bemiddelingsinspanningen op regionaal, nationaal en lokaal niveau en versterken onderhandelingsvaardigheden van partijen en bemiddelaars. Ook na een vredesakkoord gaat het werk door om het vertrouwen tussen groepen en de overheid te herstellen. Via het Peace Building Fund van de VN steunen wij vredesopbouwactiviteiten in verschillende landen.

Op nationaal niveau werken we samen met overheden en een breed scala van niet-gouvernementele actoren (inclusief politieke partijen) aan de versterking van mechanismen voor conflictoplossing en vredesopbouw.

Op internationaal niveau streeft Nederland naar meer effectiviteit van vredesopbouw-interventies door het bevorderen van gezamenlijke strategische planning en beter gecoördineerde inzet van middelen en instrumenten door ngo’s en multilaterale en regionale organisaties.

Resultaten

Indicator

Aantal conflicten opgelost dankzij ondersteuning van lokale mechanismes

Voortgang

N.v.t.

1,307 conflicten opgelost

Dit is een indicator van de effectiviteit van lokale mechanismes om tot vreedzame oplossing van conflicten te komen. Het is inclusief conflicten die zijn opgelost met behulp van externe bemiddeling.

Voorbeelden van resultaten behaald onder deze indicator zijn:

Cessation of Hostilities Agreement en ontwikkeling van implementatieplan ter ondersteuning van vredesdialoog tussen Soedan en Zuid-Soedan (UN DPA).

In de Sahel (Mali, Niger en Burkina Faso) is meer dan 75% van de in totaal 392 conflicten die CHD signaleerde tussen nomaden en gemeenschappen langs de grens, opgelost (Centre for Humanitarian Dialogue).

In Togo zijn 37 lokale vredescomités opgezet die effectief zijn in het oplossen van conflicten (UNDP-DPA).

In Zuid-Soedan zijn dankzij ondersteuning van lokale mechanismes 156 lokale conflicten opgelost (CARE).

In Zuid-Soedan heeft steun geleid tot een vredeakkoord tussen veehoeders en boerengemeenschappen waardoor het aantal conflicten als gevolg van rondtrekkend vee aanzienlijk is afgenomen (VNG).

Voor volgend jaar zullen streefwaarden worden opgesteld voor deze indicator.

Indicator

Aantal getrainde vredesbemiddelaars en -onderhandelaars

Voortgang

Op schema

Voor het bevorderen van de vreedzame oplossing van conflicten zijn bemiddelings- en onderhandelingsvaardigheden essentieel.

Voorbeelden van resultaten die hebben bijgedragen aan het behalen van deze indicator, waarbij de resultaten sterk zijn gerelateerd:

Training in conflictbemiddeling van meer dan 100 jonge diplomaten uit Eritrea, Ethiopië en Egypte (UN DPA).

Training van 80 jonge mensen in grensgebieden van Oekraïne om te werken aan vredesopbouw in hun gemeenschappen (International Alert).

Training van Somalische vrouwelijke leiders uit het maatschappelijk middenveld op het gebied van conflictoplossing en bemiddeling (UN PBF).

Training in conflictbemiddeling en onderhandeling over vredesakkoord van 632 personen (waarvan 237 vrouwen), inclusief vertegenwoordigers van partijen die lijnrecht tegenover elkaar staan (Clingendael Mediation Facility).

Indicator

Aantal publieke debatten ondersteund om het publieke debat te versterken

Voortgang

N.v.t.

311 publieke debatten

Deze indicator meet het aantal publieke debatten dat georganiseerd is om onderwerpen bespreekbaar te maken en verschillen van mening vreedzaam op te lossen. Deze debatten zijn onderdeel van programma’s om stakeholders, die normaal niet met elkaar om tafel zitten, samen te brengen. Dat leidt regelmatig tot een oplossing.

Deze cijfers betreffen programma’s van NIMD, CARE, Cordaid, VNG International en het VN-DPA Conflict Prevention Programme. Ze omvatten een grote variëteit aan debatten, zowel inhoudelijk als qua niveau (lokaal, regionaal of nationaal). Het voordeel is dat de deelnemers nu de mogelijkheid krijgen met elkaar van gedachten te wisselen. Voorwaarde is wel dat allen bereid zijn het gesprek met elkaar aan te gaan en elkaar de gelegenheid geven hun zorgen naar voren te brengen.

Voorbeelden hiervan zijn:

Debatten over de positie van de vrouw in landen als Afghanistan en Rwanda. Zichtbaar is een begin van verandering van sociale normen bij religieuze leiders en in nationale beleidsrichtlijnen met betrekking tot politieke participatie van vrouwen (CARE).

Debatten in Zuid-Soedan tussen lokale leiders en lokaal bestuur om gevallen van seksueel geweld te bespreken. Een thema dat ingebracht is in het Nationale Actieplan voor VN resolutie 1325 (bescherming van vrouwen) (Cordaid)

Voor volgend jaar zullen streefwaarden worden opgesteld voor deze indicator.

Voortgang in resultaatgebied Vredesprocessen en legitiem Politiek Bestuur

Vredesprocessen en herstel van vertrouwen tussen groepen en de staat zijn tijdrovend en complex. Resultaten zijn dan ook niet gemakkelijk te meten of te kwantificeren. Nederland zal blijven inzetten op het bereiken en verduurzamen van vredesakkoorden in situaties van conflict en geweld.

Resultaten op nationaal niveau werden voornamelijk bereikt door multilaterale organisaties. Ngo-partners behaalden de meeste resultaten voor vredesprocessen op dorpsniveau. Duurzaamheid van resultaten op dorpsniveau wordt een uitdaging wanneer nationale politieke spanningen en conflicten de prestaties op dorpsniveau overschaduwen. Dit hebben we bijvoorbeeld gezien in Burundi. Daarom adviseren we onze partners erop te letten dat conflictoplossing op dorpsniveau aansluit bij nationale politieke en vredesprocessen. Daarbij is het ook van belang dat een legitiem politiek bestuur gefaciliteerd wordt, zowel op nationaal als lokaal niveau.

In nationaal verband concentreert Nederland zich op politieke partijen en parlementsondersteuning. Op lokaal niveau richt de aandacht zich op gemeenten. In onze focuslanden probeerden ngo-partners verenigingen van gemeenten te assisteren om verbinding tot stand te brengen met het nationale niveau. Een andere manier om deze verbinding te leggen verliep via lobbyactiviteiten voor wetswijzigingen om inclusieve politieke processen te bevorderen.

Mediation in Northern and Central Mali – Centre for Humanitarian Dialogue

In Noord- en Centraal Mali zijn lokale vredesprocessen geïnitieerd op basis van The Agreement for Peace and Reconcilitation in Mali. Dit akkoord uit 2015 vormt de basis voor het herstel van vrede en het adresseren van oorzaken van het conflict op het gebied van politiek, veiligheid, rechtvaardigheid en sociaaleconomische ontwikkeling.

CHD heeft het mandaat gekregen van de Malinese overheid om mee te helpen de vredesprocessen in goede banen te leiden. Dit vindt plaats via bemiddeling bij conflicten binnen lokale gemeenschappen. Doel is het voorkomen van escalatie van geweld, onrust en onveiligheid. Steun van CHD heeft onder meer geleid tot een Cessation of Hostilities agreement tussen strijdende dorpen en tot een vredesakkoord tussen diverse gemeenschappen in grensgebieden tussen Mali en Niger.

Mediation in Northern and Central Mali

Lees meer over het vredesproces in Noord- en Centraal Mali op de website van Centre for Humanitarian Dialogue (CHD)

School for Democracy in Tunisia – NIMD/CEMI

De grootste 10 politieke partijen in Tunesië nomineren jaarlijks hun meest getalenteerde jonge leden voor deelname aan de Tunesische School voor Democratie van het Centre des Etudes Méditerranéennes et Internationales (CEMI). Het initiatief wordt ondersteund door het Netherlands Institute for Democracy (NIMD). Onder de 45 deelnemers bevinden zich vrouwen, mensen van het platteland en jongeren. Deelnemers waarderen vooral de mogelijkheid constructieve gesprekken te voeren met mensen van andere politieke partijen. Voor velen is dat een nieuwe ervaring. De school stimuleert een democratische cultuur dialoog en wederzijds begrip.

Door de alumni van de scholen in Tunesië en Colombia te volgen wordt duidelijk dat velen daadwerkelijk in politieke posities terechtkomen. De hoop is dat de opgedane ervaringen hen blijvend in staat stelt meningsverschillen op te lossen via de weg van de constructieve dialoog.

NIMD Human Interest story – Tunisia

Lees meer op de website van het Netherlands Institute for Democracy

Achtergrond informatie thema veiligheid & rechtsorde

Achtergrond

Het aantal gewelddadige conflicten wereldwijd neemt sinds 2010 toe. Conflicten zijn van aard veranderd en complexer geworden. Ze vinden vaker plaats binnen staten, met meer betrokkenheid van niet-statelijke gewapende groepen en inmenging van buitenlandse staten. De instabiliteit neemt vooral toe in de regio’s rond Europa: Midden-Oosten, Noord-Afrika, Sahel en Hoorn van Afrika. De Global Peace Index laat zien dat de wereld in 2018 minder vreedzaam was dan in 2017. In de Nederlandse focusregio’s geldt dat Zuid-Soedan, Somalië, Ethiopië, Tunesië en Niger minder vreedzaam werden. Libië, Jordanië, Libanon, de Palestijnse gebieden, Jemen, Mali en Burkina Faso werden relatief vreedzamer.

Een onderzoek van opiniepeiler Gallup toont aan dat in de landen waar Nederland werkt aan veiligheid en rechtsorde het veiligheidsgevoel in 2018 over het algemeen laag is. Op een schaal van 0 tot 100 scoren Irak (71), Jemen (71), Mali (66), Zuid-Soedan (54) en Afghanistan (45) het laagst. Uit een peiling over 2017 blijkt dat het vertrouwen in justitie in Irak, Libanon, Niger en Jemen (licht) is gestegen. Daar staat tegenover dat in andere landen waar Nederland actief is (Palestijnse Gebieden, Tunesië, Mali, Zuid-Soedan, Ethiopië, Afghanistan), het vertrouwen juist weer is gedaald.

Blik op de toekomst

De burger zal centraal blijven staan in het veiligheids- en rechtsordebeleid (people-centred benadering). Op landenniveau zet Nederland zich bijvoorbeeld in om de toegang tot recht te verbeteren, met een verdubbeling naar 200.000 mensen in 2020. Verder zal meer aandacht worden besteed aan de duurzaamheid van onze inzet door uit te gaan van lokale initiatieven, capaciteitsopbouw en betrokkenheid van doelgroepen.

Het betrekken van kwetsbare groepen, zoals vrouwen en jeugd, in vredes- en politieke processen zal verder worden versterkt via het opstellen van streefwaarden. Ook zullen hardere afspraken met onze partners worden gemaakt om te bereiken dat minstens 50% van de mensen voor wie we toegang tot recht vergroten uit vrouwen en meisjes bestaat.

Samen met onze partners zal de resultaatmeting verder worden verbeterd. Meer informatie leidt tot betere evaluaties en plannen. Waar resultaten moeilijk meetbaar zijn, zoals op het gebied van conflictpreventie, zal met de partners geïnventariseerd worden hoe inzichten in vooruitgang en resultaten versterkt kunnen worden. Hierbij speelt het verbeteren van de samenwerking met verschillende kennisinstituten en strategische partners een belangrijke rol.

Aanvullende bronnen

Kennisplatform voor Veiligheid & Rechtsorde

Pagina van het Kennisplatform voor het thema Veiligheid & Rechtsorde

Uitgaven per kanaal

Uitgaven