Uitgelichte resultaten

2.2 miljoen mensen hebben toegang gekregen tot veilig drinkwater (streefwaarde was 1.6 miljoen)

3,6 miljoen mensen hebben toegang gekregen tot verbeterde sanitaire voorzieningen (streefwaarde was 2,3 miljoen).

2.4 miljoen mensen hebben profijt van beter stroomgebiedbeheer en veilige delta’s (streefwaarde was 3 miljoen)

Aanvullende bronnen

WASH strategie

WASH strategie

Theory of Change

Download PDF Document met de Theory of Change

Inleiding

Grote delen van de wereld kampen met waterschaarste, andere juist met wateroverlast. Kwetsbare gebieden in Afrika en Azië strijden tegen droogte. Vaak verergert klimaatverandering de problemen. Een tekort aan schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen kost mensenlevens en ontwricht de economie, zoals hier te zien is. Watertekorten en de groeiende druk op schaarse natuurlijke hulpbronnen leiden ook steeds meer tot conflicten; vaak lokaal, maar soms zelfs tussen landen. In een toenemend aantal regio’s in Noord Afrika en het Midden Oosten worden mensen als gevolg van water- en voedseltekorten gedwongen elders een bestaan op te bouwen. Met het werk op het gebied van verbeterd waterbeheer en drinkwater, sanitatie en hygiëne (WASH) draagt Nederland bij aan het bereiken van duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs). SDG 6 richt zich op water en sanitatie. Zo moet de hele wereldbevolking in 2030 duurzaam toegang hebben tot schoon drinkwater en sanitatie, de waterkwaliteit zijn verbeterd, er sprake zijn van een substantiële verbetering in efficiënt watergebruik en geïntegreerd waterbeheer op alle niveaus plaatsvinden.

Nederland heeft zich gecommitteerd om tussen 2016 en 2030 50 miljoen mensen aan verbeterde sanitatie voorzieningen te helpen en 30 miljoen mensen toegang tot veilig drinkwater te geven. Daarnaast draagt Nederland bij aan het verbeteren van efficient watergebruik in de landbouw en het implementeren van geïntegreerd waterbeheer op alle niveaus, zowel lokaal als regionaal. Tevens draagt Nederland met zijn partners bij aan grensoverschrijdendwaterbeheer, om conflicten in een vroeg stadium op te kunnen lossen.

Resultaatgebieden

Geïntegreerd waterbeheer Drinkwater en sanitatie

Uitgelicht project water

UNICEF West Afrika

Nederland steunt UNICEF programma’s in 9 landen in West-Afrika: Benin, Centraal Afrikaanse Republiek, Ghana, Guinee, Ivoorkust, Liberia, Mali, Mauritanië en Sierra Leone. Door dit programma hebben miljoenen, vooral zeer arme mensen, toegang gekregen tot schone toiletten en schoon drinkwater. De gezondheid is verbeterd en mensen hebben een beter leven gekregen. Ook zijn vrouwen minder tijd kwijt aan hun taak om water te halen voor het huishouden. Die tijd kunnen ze bijvoorbeeld besteden aan betaald werk of zorg voor de kinderen.

In veel landen in West-Afrika ontbreken toiletten en schoon drinkwater op scholen. Voor meisjes betekent dit dat ze niet naar school gaan omdat er geen privacy is bij toiletbezoek. Daarmee krijgen ze niet voldoende scholing, waardoor hun kansen op zelfstandigheid in de toekomst afneemt.

In gezondheidscentra is ook vaak gebrek aan water en toiletten. Daardoor ontbreekt de gelegenheid om bijvoorbeeld handen te wassen. Zo loopt men het risico om zieker te worden in plaats van beter. Daarom richt dit programma zich niet alleen op individuen, maar ook op instituties, zoals scholen en gezondheidscentra.

Een bijzondere verdienste van dit programma is dat het heeft bijgedragen aan de beheersing van de ebola crisis enkele jaren geleden in Sierra Leone, Liberia en Guinee.

Geïntegreerd waterbeheer

Vervuild water in Jakarta. Foto: Carel de Groot, Nederlandse Ambassade Jakarta

Geïntegreerd waterbeheer

Nederland ondersteunt organisaties die verantwoordelijk zijn voor waterbeheer (zowel lokaal, nationaal als internationaal) bij de planning, het beheer en verstandig gebruik van water. Ook ondersteunt Nederland projecten die direct leiden tot meer waterzekerheid en waterveiligheid voor burgers en bedrijven. Voorbeelden daarvan zijn projecten die beschermen tegen overstromingen en die het functioneren van irrigatie en drainage systemen verbeteren. In 2018 hadden in totaal 2.4 miljoen mensen profijt van beter beheer van stroomgebieden en veilige delta’s (streefwaarde was 3 miljoen).

Resultaatgebied openen

Vervuild water in Jakarta. Foto: Carel de Groot, Nederlandse Ambassade Jakarta

Het belang van goed waterbeheer

Volgens UN Water lijden momenteel ongeveer 700 miljoen mensen onder waterschaarste, terwijl overstromingen veruit de meest schadelijke natuurrampen zijn. Op veel plaatsen hebben mensen geen toegang tot water van goede kwaliteit, mede omdat waterbronnen zijn vervuild; wereldwijd wordt ongeveer 80% van het afvalwater ongezuiverd geloosd.

Omdat water politieke grenzen tussen bijvoorbeeld gemeentes, provincies en landen overstijgt, moet waterbeheer ook worden georganiseerd op het niveau van stroomgebieden. Een beheerplan voor een stroomgebied houdt rekening met vraag en aanbod, met de gevolgen van klimaatverandering op de hoeveelheid en kwaliteit van het beschikbare water, en voorziet in maatregelen om het water optimaal te benutten. In zulke plannen wordt water toegewezen aan de verschillende gebruikers. Daarnaast voorzien ze in maatregelen die de hoeveelheid water die voor gebruikers beschikbaar is vergroot, de waterkwaliteit beschermt en de ecologische functie van rivieren in stand houdt. Plannen voor stroomgebiedbeheer worden uitgewerkt onder leiding van een stroomgebiedsautoriteit, in samenwerking met alle relevante stakeholders. De grote uitdaging is de uitvoering van die plannen. Capaciteit en financiële middelen van de relevante organisaties zijn daarvoor lang niet altijd toereikend.

Resultaten

Nederland steunt de ontwikkeling van beheerplannen voor zestien verschillende stroomgebieden en delta’s. Dat wordt gedaan via organisaties zoals het Global Water Partnership en het Water Partnership Programme van de Wereldbank. Dit zijn programma’s met meerdere donoren. Nederland berekent het aantal door Nederland ondersteunde plannen op basis van het aandeel in de financiering van deze organisaties.

Meer dan 2,4 miljoen mensen in Azië en Afrika hebben in 2018 direct baat gehad bij door Nederland gefinancierde projecten voor verbeterd stroomgebied beheer en veilige delta’s. In 2017 werden door Nederland in totaal 10,2 miljoen mensen bereikt dankzij de afronding van een groot project van de Asian Development Bank in China.

Resultaten

Indicator

Geïntegreerd waterbeheer

Voortgang

Op schema

Meer dan 2,4 miljoen mensen in Azië en Afrika hebben direct baat gehad bij door Nederland gefinancierde projecten voor verbeterd stroomgebied beheer en veilige delta’s.

Nederland geeft via een aantal partners steun aan verbeterd waterbeheer. Daarbij wordt gewerkt aan onder andere wetgeving, institutionele ontwikkeling en capaciteitsontwikkeling. Ook wordt steun verleend aan het opstellen en uitvoeren van plannen voor verbeterd waterbeheer.

De gegevens over 2016 en 2017 zijn conform de rapportageperiode van het Jaarverslag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De gegevens over 2018 volgen de peilstok periode (september 2017 – september 2018).

River basin simulation for improved transboundary water management in the Nile: case study of the Tekezze-Atbara sub basin

In het Tekezze-Atbara stroomgebied wonen miljoenen mensen die afhankelijk zijn van het water van de Tekezze en Atbara rivieren. De regio lijdt onder waterschaarste en water in het stroomgebied wordt niet duurzaam beheerd. Binnen het stroomgebied opereren drie dammen ongecoördineerd, de Gibra en Atbara Dam complexen in Sudan, en de Tekezze Five in Ethiopië. Als de dammen samen werken kunnen ze de beperkte waterbronnen op een duurzamere manier beheren. Dat levert voordeel op voor zowel Sudan als Ethiopië.

Het doel van het Tekezze-Atbara project is daarom het mogelijk maken van deze samenwerking. Hiervoor creëren onderzoekers uit beide landen een simulatiemodel van het stroomgebied. Dit model helpt om te bepalen hoe men de vraag naar en het aanbod van water voor irrigatie en waterkracht beter kanafstemmen. Het project wordt uitgevoerd door Hydraulic Research Center Sudan en Ethiopian Institute of Water Resources.

Website Tekezze-Atbara project

Voor meer informatie over het Tekezze-Atbara project wordt verwezen naar de website.

Cooperation in International Waters in Africa (CIWA)

Het CIWA programma ondersteunt partijen in 7 grensoverschrijdende stroomgebieden in o.a. de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, om het beschikbare water beter te gebruiken. Regio’s kennen toenemende droogte en strijd om schaars water, of hebben behoefte aan bescherming tegen overstromingen. Kwetsbare gemeenschappen zijn daar meestal het grootste slachtoffer van. Klimaatverandering maakt de situatie vaak nog erger.

CIWA stimuleert landen binnen zo’n grensoverschrijdend stroomgebied om samen te investeren in informatiesystemen, instituties en infrastructuur. Dat is effectiever en efficiënter dan individueel. Dit geldt bijvoorbeeld voor de opslag van water in natte perioden in een land in de bovenstroom, voor gebruik in droge perioden in landen in de benedenstroom. Ook waarschuwingssystemen tegen overstromingen zijn veel effectiever als relevante informatie gedeeld wordt. Door samen te werken kan het ene land energie genereren met hetzelfde water waarmee een land benedenstrooms vervolgens irrigeert en de voedselzekerheid vergroot. Zo worden landen ook weerbaarder tegen klimaatverandering.

Regeringen zien vaak allerlei politieke risico’s in dergelijke samenwerking. Zeker in instabiele regio’s is het daarom vaak een moeizaam proces. Daarom heeft CIWA een lange termijn agenda. De Wereldbank – als neutrale partij die het vertrouwen heeft van de meeste Afrikaanse regeringen – is hierin cruciaal.

Drinkwater en sanitatie

SNV Sanitation Progam. Foto: Carel de Groot

Drinkwater en sanitatie

Dit resultaatgebied stelt zich tot doel om in 2030 30 miljoen mensen te voorzien van veilig drinkwater en 50 miljoen mensen van verbeterde sanitatie. In 2018 hebben we 2.2 miljoen mensen voorzien van veilig drinkwater en 3.6 miljoen mensen van verbeterde sanitatie. Dat is beter dan verwacht, dit komt vooral omdat de resultaatinformatie verbeterd is en door goede resultaten van het UNICEF programma. Streefwaarden waren 1.6 miljoen voor drinkwater en 2.3 miljoen voor sanitatie.

Resultaatgebied openen

SNV Sanitation Progam. Foto: Carel de Groot

Drinkwater

In 2015 hadden wereldwijd 844 miljoen mensen nog geen toegang tot veilig water. Met name kleine kinderen zijn gevoelig voor ziektes die door water worden overgedragen. Vrouwen en meisjes hebben onevenredig te lijden onder slechte toegang tot water, omdat water halen vaak hun taak is.

Resultaten drinkwater

In 2018 kregen 2,2 miljoen mensen toegang tot een verbeterde waterbron. Dit is beduidend meer dan het doel van 1,6 miljoen. Ter vergelijking: in 2017 hebben 2,5 miljoen mensen met Nederlandse financiering toegang gekregen tot schoon drinkwater. In 2018 is een nieuw regionaal programma voor water en sanitaire voorzieningen ontwikkeld met UNICEF. Dit wordt uitgevoerd in zeven landen in West Afrika en de Sahel en zal een belangrijke bijdrage gaan leveren aan de doelstelling om 30 miljoen mensen van schoon drinkwater te voorzien tussen 2016 en 2030.

Sanitaire voorzieningen

In 2015 hadden 2,3 miljard mensen nog geen toegang tot hygiënische sanitaire basisvoorzieningen en ontlastten meer dan 800 miljoen mensen zich nog steeds in de open lucht. Gebrekkige hygiënische sanitaire voorzieningen thuis, op school of op het werk leidt tot gezondheidsproblemen en verlies van productieve dagen. Daarnaast leidt het tot schoolverzuim, met name van menstruerende meisjes.

Resultaten sanitaire voorzieningen

In dit verslagjaar kregen 3,6 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Dit ligt boven de doelstelling van 2,3 miljoen mensen. Ter vergelijking: in 2017 kregen 2,4 miljoen mensen met Nederlandse steun toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Naast toegang tot deze voorzieningen thuis, wordt ook toegang op scholen gerealiseerd. Ook wordt op scholen aandacht besteed aan hygiëne tijdens de menstruatie. Dit is belangrijk om deelname van meisjes aan onderwijs te verbeteren. Daarmee wordt bijgedragen aan betere kansen voor meisjes en vrouwen.

In de periode 2016-2030 wil Nederland in totaal 50 miljoen mensen toegang geven tot verbeterde sanitaire voorzieningen.

Resultaten

Indicator

Drinkwater

Voortgang

Op schema

Dit resultaatgebied stelt zich tot doel om in 2030 30 miljoen mensen van veilig drinkwater te voorzien. In 2018 hebben we 2.2 miljoen mensen voorzien van veilig drinkwater. Dat is beter dan verwacht. Streefwaarde was 1.6 miljoen voor drinkwater.

2.2 miljoen mensen kregen in 2018 toegang tot een verbeterde waterbron. Dit is ruim meer dan geraamd (1,6 miljoen) . Ter vergelijking: in 2017 hebben 2,5 miljoen mensen met Nederlandse financiering toegang gekregen tot schoon drinkwater. Deels komt dat door verbetering van de resultaatmeting en rapportage. Resultaten van het UNICEF programma in West Afrika (zie projectbeschrijving) zijn hoger dan verwacht.

Dit verslagjaar is ook een nieuw regionaal programma met betrekking tot water en sanitaire voorzieningen ontwikkeld met UNICEF. Dit zal vanwege de schaal een belangrijke bijdrage gaan leveren aan de 2030-doelstelling.

De gegevens over 2016 en 2017 zijn conform de rapportageperiode van het Jaarverslag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De gegevens over 2018 volgen de peilstok periode (september 2017 – september 2018).

Indicator

Sanitatie

Voortgang

Op schema

Dit resultaatgebied stelt zich tot doel om in 2030 50 miljoen mensen van verbeterde sanitatie te voorzien. In 2018 hebben we 3.6 miljoen mensen voorzien van verbeterde sanitatie. Dat is beter dan verwacht; de streefwaarde was 2.3 miljoen mensen.

In dit verslagjaar kregen 3,6 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Dit ligt boven de doelstelling van 2,3 miljoen mensen. Ter vergelijking: in 2017 kregen 2,4 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. De verbeterde resultaten komen deels door verbeterde resultaatmeting en rapportage, en deels door het feit dat een aantal grote programma’s, zoals UNICEF, beter presteerden dan verwacht.

Naast toegang tot sanitaire voorzieningen thuis wordt ook toegang tot deze voorzieningen op scholen gerealiseerd en wordt op scholen aandacht besteed aan hygiëne tijdens de menstruatie. Dit is van groot belang om deelname van meisjes aan onderwijs te verbeteren. Daarmee wordt bijgedragen aan betere kansen voor meisjes en vrouwen.

De gegevens over 2016 en 2017 zijn conform de rapportageperiode van het Jaarverslag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De gegevens over 2018 volgen de peilstok periode (september 2017 – september 2018).

Financial Inclusion Improves Sanitation and Health (FINISH)

Stichting WASTE werkt met partners AMREF Health Africa en Aqua for All op een vernieuwende manier aan een verbeterde toegang tot sanitatie. Door het versterken van overheden, het lokale bedrijfsleven en lokale financiële instellingen, worden huishoudens via micro financiering in staat gesteld goede sanitaire voorzieningen te bouwen en worden ondernemers geholpen om aktief te worden in de sanitatiesector. Op deze manier zijn in 2018 in India en Kenia 151.000 mensen bereikt. Ook zijn ruim 1 miljoen werkdagen voor lokale bouwondernemingen gecreëerd.

Doordat betrokken lokale micro-financiers eigen geld investeren wordt elke Nederlandse Euro aangevuld met 12 Euro aan lokale financiering. Verdere vernieuwing waaraan gewerkt wordt is het uitgeven van obligaties voor sanitatie in India. Hiermee wordt EUR 100 gemobiliseerd. Het FINISH partnerschap is in 2018 uitgebreid via een overeenkomst met Water.org. Uitbouw van dit programma is voorzien naar Bangladesh, Ethiopië, Tanzania en Uganda.

Foto: Carel de Groot

Achtergrond informatie thema water

Blik op de toekomst

Het opbouwen en versterken van instituties in de watersector blijft in de toekomst van belang voor duurzame resultaten. Het doel is om de dienstverlening binnen de hele waterketen, lokaal en nationaal, te versterken. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar het betrekken van alle belanghebbenden bij besluitvormingsprocessen, kansen te bieden voor vrouwen en meisjes, aanpassing aan klimaatverandering en duurzame lokale financiering. In het geval van concurrerende claims op schaarse watervoorraden vanuit de verschillende sectoren (landbouw, energie, huishoudens en de natuur) wordt een landschapsbenadering toegepast.

Nederland richt zich op de regio’s Sahel, Hoorn van Afrika en Midden-Oosten en Noord-Afrika, en bouwt waterprogramma’s in landen zoals Benin, Ghana, Indonesië en Rwanda af. Daarom zal Nederland in de komende periode nieuwe waterprogramma’s ontwikkelen en opstarten. Belangrijke partners hierbij zijn Unicef, Aqua for All, IHE Delft, FAO en de Wereldbank. Ook wordt samenwerking nagestreefd met andere landen, zoals Luxemburg, die veel ervaring hebben in de nieuwe focusregio’s.

Aanvullende bronnen

Themapagina water op Rijksoverheid

Pagina over het actuele beleid voor thema water

Facebookpagina

Volg dit thema op Facebook

Video SDG 6 – the Water challenge 2030

Video over hoe Nederland de wateruitdaging aanpakt

Uitgaven per kanaal

Uitgaven