Uitgelichte resultaten

1.077.261 jongeren kregen correcte SRGR-informatie

2.750.000 meer vrouwen en meisjes met toegang tot moderne anticonceptie sinds 2012

618.397 mensen die behoren tot kwetsbare groepen in de bevolking bereikt met hiv/aids-gezondheidsdiensten

Wijziging van wetten en internationale richtlijnen

Aanvullende bronnen

Beleidsbrief

Lees de beleidsbrief voor SRGR

Kamerbrief over Nederlandse inzet op gezondheidssystemen

Lees de Kamerbrief over Nederlandse inzet op gezondheidssystemen

Theory of Change

Download PDF-document met de SRGR Theory of Change

Inleiding

Nederland zet zich in voor respect, bescherming en verwezenlijking van universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten inclusief hiv/aids. Mensenrechten en samenwerking vormen daarbij de basis. We zijn verbinder, financier, waakhond, kennismakelaar en diplomatiek onderhandelaar.

Keuzevrijheid voor vrouwen en jongeren betekent dat we investeren in informatie, gezondheidsproducten, goede gezondheidszorg en rechten voor iedereen. Dit draagt bij aan het welzijn van vrouwen en meisjes en daardoor aan meer duurzame ontwikkeling. Immers, door te investeren in vrouwen en jongeren, stellen we hen ook beter in staat onderwijs te volgen en vergroten we hun kansen op de arbeidsmarkt.

In 2019 was er internationaal sprake van toenemende druk op keuzevrijheid. Vooral op onderwerpen als veilige abortus, seksuele voorlichting en de rechten van LHBTI’s probeerde een aantal landen en organisaties internationale afspraken af te zwakken. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september 2019, benadrukte minister Kaag namens 58 landen dat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van vrouwen en meisjes een fundamenteel onderdeel zijn en moeten blijven van basisgezondheidszorg voor iedereen. Dit werd ook in de politieke verklaring over Universal Health Coverage opgenomen en is van grote betekenis voor het bereiken van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

Resultaten 2019

De vrijheid en rechten die vrouwen en jongeren in Nederland hebben is in veel andere landen niet vanzelfsprekend. Daarom zet Nederland zich in voor wereldwijde toegang tot informatie, middelen en diensten, zodat vrouwen en jongeren toegang hebben tot de producten en diensten waarmee zij hun toekomst kunnen vormgeven. Nederland komt op voor doelgroepen in de samenleving voor wie dit vaak moeilijker is, zoals ongetrouwde meisjes en vrouwen, mannen die seks hebben met mannen, sekswerkers en mensen in fragiele gebieden. Ook gevoelige onderwerpen, zoals veilige abortus en toegang tot anticonceptie voor jongeren, worden daarbij niet geschuwd. In partnerschappen met maatschappelijke organisaties is gewerkt aan het bespreekbaar maken van juridische en culturele barrières die mensen verhinderen hun rechten uit te oefenen. Voor deze inclusieve en mensgerichte aanpak en politieke durf wordt Nederland internationaal gewaardeerd.

Mede door de Nederlandse inzet werden ook in 2019 de rechten van mensen op het gebied van SRGR en hiv/aids verdedigd. Dankzij substantiële financiële steun zijn er goede resultaten behaald met de ontwikkeling van producten en diensten en de betaalbaarheid, toegankelijkheid en verspreiding ervan.

Resultaatgebieden

Jongeren, informatie en keuze Toegang tot gezondheidsproducten Kwaliteit van gezondheidszorg Rechten en respect

Uitgelicht project seksuele en reproductieve gezondheid en rechten inclusief hiv/aids (SRGR)

Interview met minister Sigrid Kaag over de verklaring die zij uitsprak tijdens de VN-top september 2019, NPO Radio 1

Jaarlijks komen de lidstaten van de Verenigde Naties bijeen tijdens de Algemene Vergadering. In 2019 vond tijdens deze vergadering een High Level Meeting on Universal Health Coverage plaats. In de Politieke Verklaring die werd aangenomen wist Nederland aandacht te vragen voor het belang van seksuele en reproductieve gezondheidszorg en rechten voor vrouwen en meisjes. Minister Sigrid Kaag sprak namens 58 landen een verklaring uit waarin ze benadrukte dat SRGR een cruciaal onderdeel is van gezondheidszorg wereldwijd. En dat het waarborgen van kwaliteit in deze zorg en toegankelijkheid voor iedereen, ongeacht leeftijd, genderidentiteit, seksuele oriëntatie, beperking of inkomen, een voorwaarde is voor het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Het uitspreken van deze gedeelde boodschap was een sterk antwoord op internationale druk op de keuzevrijheid van vrouwen en meisjes.

Jongeren, informatie en keuze

Educatie over seksuele en reproductieve gezondheid in Indonesië. Credits: Carel de Groot

Betere informatie en meer keuzevrijheid voor jongeren

Dit resultaatgebied heeft als doel meer jongeren tussen 10 en 24 jaar toegang te geven tot de juiste kennis over seksualiteit en reproductieve gezondheid en rechten. Veel jongeren hebben op dit moment geen toegang tot deze kennis. Dit leidt tot onveilige keuzes of een gebrek aan keuze, bijvoorbeeld bij een gedwongen huwelijk. Met meer toegang tot correcte informatie wil Nederland jongeren in staat stellen zelf keuzes te maken over hun seksualiteit, hun lichaam en hun leven. In 2018-2019 hebben we 1.077.261 jongeren bereikt met goede seksuele voorlichting.

Resultaatgebied openen

Educatie over seksuele en reproductieve gezondheid in Indonesië. Credits: Carel de Groot

Focus op jongeren

Nederland richt zich al sinds lange tijd op de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van jongeren. Hierbij streven we naar meer toegang tot correcte informatie over seksualiteit en toegang tot middelen zodat jongeren zelf keuzes kunnen maken. Om zelf te beslissen of, wanneer en met wie en hoeveel kinderen zij willen én om te beslissen of, wanneer en met wie ze willen trouwen.

Om keuzevrijheid te realiseren moeten jongeren niet alleen kennis hebben over seksualiteit, maar ook toegang tot anticonceptie en medische zorg. Tegelijkertijd is het belangrijk dat alle betrokken partijen toegang hebben tot correcte informatie. Soms is het voor jongeren erg ingewikkeld keuzes te maken waarmee ouders en belangrijke groepen in de gemeenschap niet instemmen. Bijvoorbeeld ten aanzien van anticonceptie of uithuwelijking van meisjes. Daarom moeten ook ouders, leraren, religieuze leiders, gezondheidswerkers en andere volwassenen in de gemeenschap toegang krijgen tot kennis.

Het bespreekbaar maken van deze thema’s is niet altijd eenvoudig. Onze lokale partners weten echter precies hoe dergelijke gesprekken te voeren. Zij gaan de dialoog aan met religieuze leiders over het uitbannen van kindhuwelijken en met gezondheidswerkers over jeugdvriendelijke gezondheidsposten. Ook trainen zij leraren om hun school veiliger te maken voor meisjes.

Participatie jongeren

Vaak zijn de jongeren zelf het beste in staat volwassenen uit te leggen wat zij nodig hebben, maar worden hun behoeften niet altijd serieus genomen. Nederland investeert daarom in zinvolle participatie van jongeren in de besluitvorming door hun stem mee te nemen in het beleid. Alleen zo kunnen we er zeker van zijn dat het beleid aansluit bij de realiteit van jongeren in de programma’s waar we ons op richten. Onze programma’s betrokken bijna 1,5 miljoen jongeren bij SRGR-activiteiten en 30.788 jongeren namen deel aan beleids-en besluitvormingsorganen.

Resultaten

Indicator

Jongeren bereikt met correcte informatie over seksualiteit, hiv/aids, soa’s, zwangerschap en voorbehoedsmiddelen

Voortgang

Voortgang, niet op schema

1.080.000 Jongeren

Onze partners hebben 1 miljoen jongeren seksuele voorlichting gegeven die verder gaat dan alleen uitleg over biologische aspecten van voortplanting. Ook onderwerpen als weerbaarheid, verschillende seksuele voorkeuren, zoals hetero-, homo- en biseksualiteit, en seksueel plezier komen aan bod. Door jongeren zowel op school als daarbuiten op deze wijze voor te lichten zijn zij beter in staat vrije, verantwoorde keuzes te maken, rekening houdend met hun eigen en andermans wensen en grenzen.

Voor jongeren is het moeilijker om informatie over reproductieve en seksuele gezondheid en rechten te krijgen. Hierdoor is hiv bijvoorbeeld een van de belangrijkste doodsoorzaken van adolescente meisjes. Kennis is voor jongeren essentieel om zwangerschap, seksuele uitbuiting of een hiv-infectie te voorkomen en gezondere keuzes te maken met betrekking tot behandelingen en seksualiteit.

Uit recente cijfers blijkt dat meisjes en jonge vrouwen in veel landen een grote kans hebben hiv op te lopen door ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, seksueel geweld, onvoldoende voorlichting en slechte toegang tot gezondheidszorg.

Indicator

Jeugdvriendelijke dienstverleners

Voortgang

Voortgang, niet op schema

4079 Dienstverleners

Veel belemmeringen die jongeren binnen de gezondheidszorg tegenkomen gelden specifiek voor hen. Ze hangen samen met hun levensfase, de lokale gemeenschappen en specifieke behoeftes, beleving en vermogens. Jeugdvriendelijke dienstverlening trekt jonge mensen aan, voldoet aan hun behoeften en bindt jongeren voor verdere zorg.

In de rapportageperiode zijn meer dan 4.000 dienstverleners, zoals klinieken, gezondheidsposten of schoolklinieken, getraind in het aanbieden van jeugdvriendelijke diensten. Hier kunnen jongeren nu zonder angst terecht.

Jonge mensen hebben toegang tot gezondheidszorg nodig om keuzes te kunnen maken met betrekking tot hun seksuele en reproductieve gezondheid. Daarom moeten zorgverleners bekend zijn met hiv en SRGR, jeugdvriendelijke diensten aanbieden en kennis doorgeven.

Voortgang in resultaatgebied Jongeren, informatie en keuze

Ondanks de behaalde resultaten hebben veel jongeren nog steeds geen toegang tot informatie, goede seksuele voorlichting en seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten en -middelen zoals veilige abortus en anticonceptie. Voortgang op deze resultaatgebieden blijft achter vanwege de wereldwijd toenemende conservatieve druk op SRGR, de fragiele politieke contexten en de groeiende instabiliteit en onveiligheid in landen en regio’s waar wij werken.

Met de verwachte groei van het aantal jongeren in de wereldbevolking worden beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie en diensten voor jongeren echter steeds belangrijker. Om weloverwogen beslissingen te nemen over hun seksuele en reproductieve gezondheid, hebben jongeren toegang tot informatie nodig. Daarom zal Nederland blijven samenwerken met relevante actoren, zoals overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties en sociale bewegingen, om goede seksuele voorlichting te bieden aan in- en buitenschoolse jongeren.

Ontmoet Justine van de Beek – de jongerenambassadeur SRGR!

Ontmoet Justine van de Beek – de jongerenambassadeur SRGR!

CHOICE for Youth and Sexuality en het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn in 2019 opnieuw een partnerschap aangegaan voor de komende vijf jaar voor de positie van jongerenambassadeur SRGR.

In 2019/2020 is dat Justine van de Beek. Als jongerenambassadeur wil zij jongeren betrekken bij beleid over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Dat zijn geen vanzelfsprekende rechten want op bijvoorbeeld anticonceptie, abortus en kindhuwelijken rust in veel landen nog een taboe. Nederland moet daarom meer zichtbaarheid creëren voor deze thema’s. Justine: ”Een kleine verandering is ook een stap in de goede richting.”

Down to Zero: bestrijden van commerciële seksuele uitbuiting van kinderen

Wereldwijd zijn 2 miljoen kinderen slachtoffer van commerciële seksuele uitbuiting (CSEC). In het programma Down to Zero werken Terre des Hommes, Plan International Nederland, Defence for Children ECPAT, Free a Girl en ICCO Cooperation samen om CSEC in 10 landen in Azië en Latijns-Amerika uit te bannen.

Vaak zijn de slachtoffers jonge vrouwen en meisjes. De omgeving waar zij vandaan komen biedt niet altijd bescherming: vrouwen en meisjes worden als ondergeschikt gezien. Ook de wetgeving is niet altijd op orde. Doordat mensen meer toegang hebben tot het internet, wordt het probleem ook daar steeds groter. Naar schatting gaan wereldwijd 750.000 mannen dagelijks online op zoek naar seks met minderjarigen.

Met Nederlandse steun ontvingen 2.176 CSEC-slachtoffers gespecialiseerde hulp (zoals onderdak, gezondheidsdiensten en rechtsbijstand), zijn 13.616 kinderen getraind in CSEC en het melden van zaken, en zijn 12.015 kinderen getraind om CSEC onder hun leeftijdsgenoten aan te kaarten.

EngenderHealth in Ethiopië: CSEC voor jongeren

Met Nederlandse steun geeft EngenderHealth Ethiopië in samenwerking met Amref Health Africa, Triggerise en Philips Health Africa seksuele voorlichting aan jongeren in Ethiopië. Op school, buiten school en in de gemeenschappen kunnen jongeren spreken over gevoelige onderwerpen zoals verliefd zijn, seksualiteit en relaties. Verschillende onderwerpen komen aan bod zoals de veranderingen van hun lichaam, zwanger worden, het gebruik van anticonceptie, hiv en seksueel misbruik.

EngenderHealth Ethiopië heeft 17.592 jongeren bereikt met goede seksuele voorlichting.

Jongerenparticipatie

Nothing about us without us, over het belang van jongerenparticipatie.

SheDecides 25x25 jongerenambassadeur Floortje van der Plas

Floortje van der Plas – een van de 25 jongerenambassadeurs van SheDecides vraagt aandacht voor seksueel plezier

More Than Brides Alliance

Met Nederlandse steun werken Save the Children NL, Oxfam Novib, Simavi en Population Council samen aan het bestrijden van kindhuwelijken en de nadelige effecten ervan voor jonge vrouwen en meisjes in India, Pakistan, Malawi, Niger en Mali

Her Choice

Programma van Stichting Kinderpostzegels Nederland, The Hunger Project, International Child Development Initiatives en Universiteit van Amsterdam om het aantal kindhuwelijken terug te dringen in 10 landen in Azië en Afrika

Yes I Do Alliantie

In de Yes I Do Alliantie werkt Plan International Nederland samen met Amref Flying Doctors, Choice for Youth and Sexuality, Koninklijk Instituut voor de Tropen en Stichting Rutgers

Toegang tot gezondheidsproducten

Solange Lamousa, een gezondheidswerker, bespreekt opties voor gezinsplanning met Sibini en Abibou Sawodogo in Sablogo Village, Burkina Faso. Credit: Ollivier Girard van UNFPA

Betere toegang tot goede en betaalbare gezondheidsproducten

Nederland wil meer voorbehoedsmiddelen, medicijnen, diagnostica, vaccins en andere preventiemiddelen beschikbaar maken voor vrouwen, jongeren en specifieke risicogroepen. Maar deze middelen moeten wel aansluiten op hun behoeften. Hiv-remmers moeten bijvoorbeeld ook voor kinderen geschikt zijn en vrouwen moeten kunnen kiezen voor anticonceptie die bij hun levensfase past.

Resultaatgebied openen

Solange Lamousa, een gezondheidswerker, bespreekt opties voor gezinsplanning met Sibini en Abibou Sawodogo in Sablogo Village, Burkina Faso. Credit: Ollivier Girard van UNFPA

Voorbehoedsmiddelen

Beschikbaarheid van voorbehoedsmiddelen vergroot de keuzemogelijkheden van vrouwen en meisjes op het gebied van opleiding, werk, seksualiteit en gezinsgrootte. Anticonceptie is een belangrijke voorwaarde voor gendergelijkheid. Sinds 2012 is het aantal gebruikers van voorbehoedsmiddelen in de 69 armste landen toegenomen met 53 miljoen. Door het gebruik van anticonceptiemiddelen werden alleen al in het afgelopen jaar 119 miljoen ongeplande zwangerschappen, 21 miljoen onveilige abortussen en 134.000 gevallen van moedersterfte voorkomen.

Behandeling van hiv

Hiv/aids heeft nog steeds een grote invloed op individuen en sociaaleconomische ontwikkelingen. Om nieuwe infecties te voorkomen en mensen met hiv toegang te geven tot medicijnen investeert Nederland in internationale programma’s (Bridging the Gaps en PITCH), in organisaties (zoals Frontline AIDS en het Aidsfonds) en in het Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria. Een speciaal aandachtspunt voor Nederland zijn specifieke risicogroepen als sekswerkers, intraveneuze drugsgebruikers, transgenders, gedetineerden en mannen die seks hebben met mannen.

Geneesmiddelen

Nederland draagt op verschillende manieren bij aan een betere beschikbaarheid van geneesmiddelen. Via Product Development Partnerships (PDP’s) investeren wij in onderzoek naar en ontwikkeling van goedkopere en effectieve medicijnen, vaccins en diagnostische middelen voor ziektes die vooral in minder ontwikkelde gebieden voorkomen. Daarnaast steunt Nederland de Access to Medicine Index.

Deze online index is voor iedereen toegankelijk en geeft inzicht in de mate waarin farmaceutische bedrijven zich inspannen om geneesmiddelen voor arme bevolkingsgroepen betaalbaar en toegankelijk te maken. Ook draagt Nederland bij aan Gavi, the Vaccine Alliance, om kinderen in landen met lage inkomens door vaccinatie te beschermen tegen ernstige ziekten.

Resultaten

Indicator

Meer vrouwen en meisjes met toegang tot moderne anticonceptiemiddelen

Voortgang

Voortgang, niet op schema

In 2012 is op mondiaal niveau afgesproken dat binnen 8 jaar 120 miljoen meer vrouwen en meisjes voorbehoedsmiddelen gebruiken. Dit staat bekend als het FP2020-initiatief. De hier genoemde aantallen zijn de Nederlandse bijdrage aan het totale aantal extra gebruikers en de Nederlandse doelstelling.

FP2020 houdt data bij over het gerealiseerde aantal extra gebruikers en de uitgaven van donoren, private organisaties en landen zelf. Deze cijfers tonen aan dat in 2017 5,2% van het aantal extra gebruikers in de 69 FP2020-landen wordt gefinancierd door Nederland. De wereldwijde uitgaven in 2019 komen uit op $ 3,8 miljard dollar.

Er zijn verschillende oorzaken voor het achterblijven van het aantal gebruikers. Deze liggen bijvoorbeeld op het gebied van toegankelijkheid van locaties waar voorbehoedsmiddelen worden verstrekt, slecht functionerende binnenlandse toeleveringskanalen en nationaal beleid. Daarnaast spelen ook sociaal-culturele overtuigingen en een gebrek aan acceptatie in de gemeenschap een rol.

Inmiddels is ook duidelijk dat de doelstellingen zijn gebaseerd op een onvolledig beeld van het aantal gebruikers in 2012. Dat aantal bleek lager te liggen dan aanvankelijk geschat. Hierdoor zijn de doelstellingen te ambitieus.

Er bestaan grote verschillend tussen landen. Hoewel een aantal landen de doelstelling voor 2020 niet haalt, verdubbelde Oeganda van 2012 tot 2019 het aantal gebruikers van voorbehoedsmiddelen.

Indicator

Aantal mensen met hiv dat een antiretrovirale behandeling krijgt

Voortgang

Op schema

Deze indicator geeft het aantal mensen weer dat via de Nederlandse financiering van het Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM) antiretrovirale behandelingen krijgt.

In 2018 verstrekte GFATM aan 18,9 miljoen mensen antiretrovirale therapie. Het Nederlandse aandeel daarin bedraagt 1,6% (302.400).

Het GFATM heeft als doelstelling dat 81% van de mensen met hiv antiretrovirale behandeling krijgt in 2020. Dit percentage steeg tussen 2010 en 2018 van 22% naar 62%.

Indicator

Aantal kinderen volledig gevaccineerd

Voortgang

Op schema

Nederland is een van de donoren van Gavi, the Vaccine Alliance. De Nederlandse bijdrage financiert vaccinaties en alles wat daarbij komt kijken, zoals opleiding van verpleegkundigen, inkoop, vervoer en opslag.

Gavi heeft ook het afgelopen jaar met haar partners, waaronder ministeries van gezondheid, in verschillende landen fors ingezet op de groei van het aantal kinderen dat in het nationale vaccinatieprogramma wordt opgenomen. Dit betekent dat alle pasgeboren kinderen tijdig onder andere hun mazelen- en pentavalentvaccinatie krijgen (vijf vaccins in één, waaronder kinkhoest, tetanus en hepatitis B). Voorwaarde voor het ontvangen van steun van Gavi is dat landen zelf een deel van de vaccinatiekosten voor hun rekening nemen. In 2018 kwam 64% van alle landen deze verplichting na. Daarnaast hebben 16 landen de financiering van vaccinatieprogramma’s volledig overgenomen en zijn ze dus niet langer afhankelijk van Gavi.

Samenwerking MSI en UNFPA in Oeganda

Het partnerschap tussen UNFPA Supplies en Marie Stopes International heeft als doel ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht sekse, genderidentiteit of woonplaats, toegang heeft tot anticonceptie. Dat geldt ook voor jongeren, mensen die in armoede leven en mensen in moeilijk bereikbare landelijke locaties. Met de steun van UNFPA Supplies levert Marie Stopes International ongeveer 60% van alle anticonceptie in Oeganda en worden elk jaar meer dan 600.000 vrouwen bereikt.

Anticonceptie voor vrouwen en meisjes op het platteland in Burkina Faso

Anticonceptie voor vrouwen en meisjes op het platteland in Burkina Faso

Met Nederlandse steun heeft UNFPA in Burkina Faso 530.000 mensen informatie en diensten verstrekt op het gebied van anticonceptie. Een meerderheid (62%) was tussen 10 en 24 jaar. Veel mensen wonen in afgelegen of landelijke gebieden en werden bereikt via mobiele klinieken of distributie via verenigingen van katoenproducenten. Ook werd een nieuw, langer werkend anticonceptiemiddel (Sayana Press) geïntroduceerd dat vrouwen en adolescente meisjes – na uitgebreid begeleid te zijn – zelf kunnen toedienen als ze geen toegang hebben tot een zorgverlener. UNFPA organiseerde samen met de overheid van Burkina Faso een Week voor Anticonceptie. Tijdens deze week werden gratis informatie, diensten en anticonceptiemiddelen aangeboden.

Foto credits: Ollivier Girard for UNFPA

UNFPA supplies

Programma van UNFPA dat gratis voorbehoedsmiddelen beschikbaar stelt in 46 landen

FP2020

Family Planning 2020 houdt data bij over de toename van het gebruik van voorbehoedsmiddelen

UNAIDS

Achtergrond en data van UNAIDS

AtMF

Access to Medicine index en meer informatie over de Access to Medicine Foundation

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)

Site van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) met meer informatie over de PDP’s

Vlog SRGR in Ethiopië

Een vlog over SRGR-programma’s in Ethiopië

Kwaliteit van gezondheidszorg

Surupha Health Center in Borana, Ethiopië. Credit: Petterik Wiggers

Betere publieke en private gezondheidszorg, in het bijzonder gezinsplanning, zwangerschap, bevalling, inclusief veilige abortus

Van goede seksuele en reproductieve gezondheid en rechten inclusief hiv/aids kan alleen sprake zijn binnen een goed werkende basisgezondheidszorg. Nederland draagt bij aan het versterken van gezondheidssystemen met bijzondere aandacht voor gezinsplanning, kwaliteit van zorg rondom zwangerschap en geboorte en veilige abortus.

Voor duurzame gezondheidszorg is het belangrijk dat landen zélf meer sturing geven aan wat nodig is. Zij kunnen ervoor kiezen hierbij de private sector actiever te betrekken, zeker als het aanbod van de zijde van de overheid niet toereikend is.

Nederland zet zich ervoor in dat ook in humanitaire en kwetsbare omstandigheden aandacht wordt besteed aan de levensreddende SRGR-diensten inclusief hiv/aids.

Resultaatgebied openen

Surupha Health Center in Borana, Ethiopië. Credit: Petterik Wiggers

Dagelijks overlijden wereldwijd ongeveer 800 vrouwen tijdens hun zwangerschap, bevalling of daarna. De meeste gevallen zijn te voorkomen met een goed functionerende basisgezondheidszorg. De forse afname van hiv wereldwijd is veelal te danken aan specifieke hiv-bestrijding. Soms is dit echter ten koste gegaan van aandacht voor andere ziekten. Het is daarom belangrijk systemen over de hele breedte te versterken en ervoor te zorgen dat niemand van zorg verstoken blijft.

Versterking gezondheidssystemen

Grote fondsen zoals het Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM), Gavi, the Vaccine Alliance en de Global Financing Facility (GFF) dragen via (ziekte)specifieke programma’s steeds meer bij aan de versterking van gezondheidssystemen. Ook het United Nations Population Fund (UNFPA) en de World Health Organisation (WHO) werken aan betere systemen, onder meer door het trainen van gezondheidswerkers, het opstellen van richtlijnen en het uitvoeren van onderzoek naar (verbeterde) medicijnen en andere interventies.

Zorg rondom zwangerschap en geboorte

Als gevolg van de Mexico City Policy (MCP) van de Verenigde Staten kwam financiering van SRGR-diensten, inclusief veilige abortus, verder onder druk te staan. Om blijvend veilige zorg rond abortus te kunnen garanderen is Nederlandse steun aan organisaties die deze diensten aanbieden nu nog belangrijker.

Gezondheid in kwetsbare en humanitaire omstandigheden

Naar schatting vindt 60% van de te voorkomen moedersterfte plaats in landen met fragiele en humanitaire settings. Toegang tot veilige abortus is juist in zulke omstandigheden vaak extra moeilijk, bijvoorbeeld vanwege beperkte middelen of stigma’s. Dankzij Nederland is seksuele gezondheid ook onderdeel van programma’s in deze moeilijke omstandigheden.

Voortgang in resultaatgebied Kwaliteit van gezondheidszorg

Versterking gezondheidssystemen

Hoewel het grootste deel van het budget van GFATM en Gavi wordt besteed aan specifieke programma’s, dragen de investeringen zonder meer bij aan versterking van de basisgezondheidszorg. Nederland is van mening dat deze initiatieven nog meer gebruik moeten maken van nationale systemen. Dit is vooral belangrijk in landen die vanwege hun inkomenspositie niet meer op een financiële bijdrage van het GFATM en/of Gavi kunnen rekenen. In 2018 hebben 12 gezondheidsfondsen afgesproken beter samen te werken en de behoefte van landen centraal te stellen. Dit is vastgelegd in het Global Action Plan for Healthy Living and Wellbeing, dat wordt gecoördineerd door de WHO en dat tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september 2019 is aangenomen.

Via de landenprogramma’s steunt Nederland overheden om hun eigen basisgezondheidszorg sterker en beter te maken. Dit gaat goed in bijvoorbeeld Ethiopië en Bangladesh. Vanwege politieke spanningen in Mali loopt de voortgang daar achter op de planning. Juist in de Franstalige landen van West-Afrika hebben veel vrouwen nog geen toegang tot anticonceptie. Daarom steunt Nederland het Ouagadougou Partnership, dat bijdraagt aan betere donorcoördinatie en services op het terrein van gezinsplanning in 9 West-Afrikaanse landen.

Zorg rondom zwangerschap en geboorte

Nederland droeg in 2018 via IPPF bij aan het verlenen van zorg voor bijna 68 miljoen mensen en het voorkomen van ruim 3 miljoen onveilige abortussen. Via IPAS hebben meer dan 2 miljoen vrouwen anticonceptie ontvangen en zijn meer dan 600.000 vrouwen ondersteund bij een veilige abortus.

Rol private sector

De inzet van het internationale bedrijfsleven bij het behalen van aan gezondheid gerelateerde SDGs blijft achter bij de verwachtingen. Nederland stimuleert ondernemerschap bij private zorgaanbieders en stimuleert de rol van de private sector in mondiale organisaties, bijvoorbeeld via het Matching Fund van de Global Vaccine Alliance.

Gezondheid in kwetsbare en humanitaire omstandigheden

De aandacht voor gezondheidszorg en het aanbieden van SRGR-producten en diensten in kwetsbare en humanitaire omstandigheden is in 2018 voortgezet. Zo heeft het Save Abortion Action Fund in 2018 diensten verleend in kampen voor vluchtelingen en ontheemden in Iraaks Koerdistan, Nigeria en voor bijzonder kwetsbare groepen in Haïti en Oeganda.

Performance-based Financing (CORDAID)

Performance-based Financing (CORDAID)

Cordaid is een internationale ngo die in Ethiopië door middel van Performance-based Financing (PBF) werkt aan het verbeteren van de gezondheidszorg. Met PBF worden betalingen direct gekoppeld aan objectief vastgestelde resultaten. Klinieken en ziekenhuizen ontvangen na het behalen van de resultaten elk kwartaal een betaling. Deze betaling biedt ook ruimte om naar eigen inzicht te kunnen investeren in verbetering van de zorg.

In Borana werden door Cordaid 23 klinieken en 2 ziekenhuizen met succes ondersteund: in vergelijking met 2015 ontvingen daardoor in 2019 acht keer zoveel kinderen tot 5 jaar primaire zorg. Met financiering van de Nederlandse ambassade werd het programma uitgebreid naar nog eens 65 klinieken en 5 ziekenhuizen in Jimma. Al na één kwartaal waren er zichtbare resultaten met verbeterde kwaliteitsscores in alle districten. Met ingang van 2020 kunnen in totaal 2,3 miljoen mensen profiteren van het programma.

Foto credits: Peterik Wiggers

Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM)

Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM)

Nederland is een belangrijke donor van GFATM. Met een totale bijdrage van € 919 miljoen tot en met 2019 zijn we de 10de publieke donor. Nederland heeft zich altijd ingezet voor een mensenrechtenbenadering. Samen met het Nederlandse maatschappelijk middenveld zijn kwetsbare groepen in staat gesteld mee te beslissen over het beleid van GFATM, en maken seksuele en reproductieve rechten deel uit van landenprogramma’s.

GFATM draagt niet alleen bij aan het bestrijden van hiv, tuberculosis en malaria, maar draagt ook steeds meer bij aan het versterken van basisgezondheidszorg. Door bijvoorbeeld niet alleen geneesmiddelen te verstrekken, maar ook door het eigen inkoop- en distributiebeleid in landen te versterken.

Nederland pleit voor een zorgvuldige uitfasering van landen die niet meer in aanmerking komen voor steun en voor het verder versterken van nationale systemen en betere samenwerking met andere gezondheidsorganisaties.

Foto credits: The Global Fund/ Nana Kofi Acquah

Homepage Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria

Lees meer over het Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria

Rechten en respect

Jongeren pleiten in Honduras voor veilige abortus, toegang tot de morning-afterpil, seksuele voorlichting en een einde aan discriminatie van LHBTI’s. Credits: Coritza Matute, Right Here Right Now

Meer respect voor seksuele en reproductieve rechten van iedereen, met name voor mensen van wie deze rechten niet worden erkend

Meer respect voor de seksuele en reproductieve rechten van iedereen, met name voor mensen van wie deze rechten vaak niet worden erkend, betekent minder stigmatisering en geweld, betere dienstverlening, minder hiv-infecties, meer gendergelijkheid en een betere gezondheid voor iedereen.

Ondanks de internationale druk op seksuele en reproductieve rechten heeft Nederland veel bereikt. Partners hebben met succes gepleit voor beter nationaal beleid, betere wetgeving, betere zorg en minder discriminatie. Met diplomatie heeft Nederland bijgedragen aan de erkenning van deze rechten in resoluties van de Verenigde Naties. Ook heeft Nederland landen uit alle regio’s gemobiliseerd seksuele en reproductieve rechten gezamenlijk te verdedigen.

Resultaatgebied openen

Jongeren pleiten in Honduras voor veilige abortus, toegang tot de morning-afterpil, seksuele voorlichting en een einde aan discriminatie van LHBTI’s. Credits: Coritza Matute, Right Here Right Now

Voor Nederland zijn seksuele en reproductieve rechten voor iedereen van groot belang. Ruim 25 jaar geleden werden deze rechten internationaal overeengekomen. Ze staan nu echter onder druk. Ondanks deze druk heeft Nederland samen met zijn maatschappelijke en multilaterale partners, en met een netwerk van gelijkgezinde landen uit alle regio’s, veel bereikt. Wetten en beleid zijn aangepast, rechten zijn nog beter verankerd in internationale afspraken en een groeiend aantal landen verdedigt deze rechten bij de Verenigde Naties.

Wetten en beleid

Richtlijnen, wetten en beleid staan vaak de keuzevrijheid van bepaalde groepen in de weg. Internationale en maatschappelijke partners van Nederland zetten zich in om deze te veranderen. Het regionale programma Hands-Off in Zuidelijk Afrika pleitte met succes voor een trainingshandboek voor de Zuid-Afrikaanse politie over de behoeften en rechten van sekswerkers, LHBTI’s en mensen die drugs gebruiken. Mede door invloed van het programma Right Here Right Now in Nepal werd een nieuwe wet aangenomen over veilig moederschap en reproductieve gezondheid, met een verwijzing naar veilige abortus. In Kameroen heeft het programma JeuneS3 bereikt dat de openingstijden van gezondheidsklinieken versoepeld zijn. De toegankelijkheid voor jongeren is daardoor sterk verbeterd.

Diplomatie

Nederland draagt via stille, reguliere en luide diplomatie bij aan het recht op keuzevrijheid. Vorig jaar stond dit veelal in het teken van de groeiende internationale druk tegen seksuele en reproductieve rechten. De Nederlandse inzet voor deze rechten in internationale onderhandelingen resulteerde bijvoorbeeld in een sterke paragraaf in de Politieke Verklaring over Universal Health Coverage. Daarmee worden alle landen wereldwijd opgeroepen ervoor te zorgen dat iedereen toegang heeft tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg. Bij de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in juni 2019 werd een door Nederland getrokken resolutie over kindhuwelijken aangenomen. Daarin werd specifiek aandacht gevraagd voor vrouwen en meisjes die slachtoffer zijn van een gedwongen (kind)huwelijk. Ook mobiliseerde Nederland landen uit verschillende regio’s om op te staan bij de Verenigde Naties voor seksuele en reproductieve rechten. Zo las minister Sigrid Kaag tijdens de High Level Meeting on Universal Health Coverage namens 58 landen een verklaring voor over deze rechten. Dit kreeg ook aandacht in de Nederlandse media.

25 jaar ICPD

Het was een belangrijk jaar voor de viering van het 25-jarige bestaan van het actieprogramma van de International Conference on Population and Development (ICPD). In 1994 werd daarin overeengekomen dat iedereen het recht heeft om te kiezen of, wanneer en hoeveel kinderen men wil. Tijdens de Commission on Population and Development (CPD) bij de Verenigde Naties in New York namen alle lidstaten een Politieke Verklaring aan waarin zij zich opnieuw committeerden aan het actieprogramma, inclusief keuzevrijheid. Ook daar mobiliseerde Nederland 50 landen voor een gezamenlijke verklaring over het belang van dit recht.

Bridging the Gaps

Door stigmatisering en discriminatie hebben sekswerkers, druggebruikers en LHBTI’s vaak geen toegang tot hiv-gerelateerde en andere essentiële gezondheidszorg. Daarom worden deze groepen vaker getroffen door hiv-infecties en aids. Bridging the Gaps, een van de strategische partnerships die door Nederland wordt ondersteund, versterkt de rechten van deze zogenaamde key populations. Daarnaast wordt via dit programma zorg verleend aan deze groepen, inclusief de diagnose en behandeling van hiv.

Via het programma werken verschillende doelgroepen in 15 landen samen om discriminatie en stigmatisering tegen te gaan en worden lokale organisaties gekoppeld aan wereldwijde initiatieven. Zo is in Kenia een groep mannelijke sekswerkers ondersteund in het opzetten van een discussiegroep, die inmiddels is doorontwikkeld tot een kenniscentrum met 30 medewerkers en 90 vrijwilligers. Ze verlenen zorg aan LHBTI’s en dragen bij aan een nationale lobby. Daarnaast zorgt deze organisatie voor versterking van capaciteit bij vergelijkbare organisaties in Oost-Afrika, waaronder Oeganda, Tanzania, Burundi en Rwanda.

Right Here Right Now strategisch partnerschap

Right Here Right Now strategisch partnerschap

Right Here Right Now (RHRN) heeft als doel de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van jongeren te verbeteren. In de landen waar RHRN actief is doet men dit door jongeren zelf in staat te stellen te pleiten en invloed uit te oefenen. Hierdoor wordt bijvoorbeeld beleid voor toegang tot zorg voor jongeren verbeterd en worden wettelijke barrières voor hun toegang tot anticonceptie weggenomen. Ook zet RHRN zich in voor seksuele voorlichting op scholen en daarbuiten, verruiming van abortuswetgeving en aanpassing van discriminerende wetten voor LHBTI’s. RHRN is daarnaast actief op regionaal niveau, in Afrika, Azië en Latijns-Amerika, en pleit bij de Verenigde Naties voor de erkenning van het recht op keuzevrijheid van jongeren. Met goede resoluties en internationale aanbevelingen in de hand kunnen zij overheden ter verantwoording roepen om hun beloftes in eigen land na te leven.

Foto Credits: Coritza Matute, Right Here Right Now Honduras

SheDecides 25x25 jongerenambassadeurs

SheDecides 25x25 jongerenambassadeurs over het belang van de ICPD in hun landen

ICPD25-video

ICPD25-video over de Nederlandse inzet op deze agenda

Statement minister Kaag Algemene Vergadering van de VN

Statement minister Kaag namens 58 landen bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties

Achtergrond informatie thema seksuele en reproductieve gezondheid en rechten inclusief hiv/aids (SRGR)

Blik op de toekomst

In november 2019 is het beleidskader Versterking maatschappelijk middenveld (2021-2025) gepubliceerd. In dit kader staan de onafhankelijke, krachtige rol van maatschappelijke organisaties en het sociaal contract tussen burgers, overheid en bedrijfsleven centraal. Het vernieuwde subsidie-instrument SRGR-partnerschappen binnen dit beleidskader richt zich specifiek op het vergroten van toegang tot SRGR door het versterken van SRGR-organisaties in ontwikkelingslanden. Daarbij zullen zij zich vooral richten op jongeren en mensen wier seksuele en reproductieve rechten nu niet gerespecteerd worden.

Ook is er meer aandacht voor zeggenschap en een sterkere rol van organisaties in ontwikkelingslanden in de vormgeving en uitvoering van programma’s. Van Nederlandse en internationale organisaties wordt verwacht dat zij lokale organisaties meer autonomie geven en hen aanvullen op het gebied van vernieuwing en versterking van netwerken. Nederland wil zo bijdragen aan gelijkwaardige verhoudingen tussen organisaties uit verschillende landen. Bovendien is de kans op succesvolle en blijvende verandering groter als mensen en organisaties lokaal zélf de drijvende kracht zijn. Deze partnerschappen zullen eind 2020 officieel gecontracteerd worden, zodat zij per 1 januari 2021 kunnen beginnen.

Aanvullende bronnen

Op de begrotingswebsite kunt u precies terugvinden hoe het budget voor 2019 is onderverdeeld en welke projecten ermee gefinancierd zijn.

  1. Bezoek de website
    Programma begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
  2. Selecteer het begrotingsjaar 2019
Themapagina SRHR in ontwikkelingslanden

Pagina over het actuele beleid voor thema SRGR

Ambassador Women’s Rights & Gender Equality

Volg de ambassadeur Vrouwenrechten en Gendergelijkheid op twitter

Youth Ambassador SRHR

Volg de jongerenambassadeur SRGR op twitter

Uitgaven per kanaal

Metric

Dit zijn de financiële uitgaven van het kalenderjaar 2019. Dit komt niet volledig overeen met de resultaten op deze pagina die verzameld zijn tussen oktober 2018 - oktober 2019. Meer informatie hierover vindt u onder 'Over de Resultatenrapportage'.