Uitgelichte resultaten

2,9 miljoen mensen hebben toegang gekregen tot een verbeterde waterbron

5,3 miljoen mensen hebben toegang gekregen tot verbeterde sanitaire voorzieningen

Meer dan 669.000 mensen hebben profijt van verbeterd waterbeheer

Aanvullende bronnen

Beleidsbrief

WASH strategie 2016-2030

Theory of Change

Download PDF-document met de Theory of Change

Inleiding

Toegang tot water, sanitaire voorzieningen en hygiëne is een basisrecht en draagt bij aan gezondheid, een menswaardig bestaan en gendergelijkheid.

Verbeterd beheer van oppervlaktewater draagt bij aan waterzekerheid (voldoende water voor landbouw, drinkwater en industrie) en waterveiligheid (bescherming tegen overstromingen en droogte).

Ook voor andere ontwikkelingsdoelen, zoals armoedebestrijding, voedselzekerheid en verminderde ongelijkheid, is het essentieel goed voorbereid te zijn op klimaatverandering (adaptatie), verbeterd waterbeheer en veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen.

In de beleidsnota Investeren in perspectief committeert het kabinet zich om 30 miljoen mensen in de periode tot 2030 van schoon drinkwater te voorzien en 50 miljoen mensen toegang te geven tot sanitaire voorzieningen.

In de verslagperiode hebben we 2,9 miljoen mensen voorzien van veilig drinkwater en 5,3 miljoen mensen van verbeterde sanitaire voorzieningen. Ruim 669.000 mensen hebben baat gehad bij verbeterd waterbeheer.

Resultaten 2019

In de rapportageperiode kregen 2,9 miljoen mensen toegang tot een verbeterde waterbron. Dit is voor het tweede jaar op rij meer dan geraamd (1,6 miljoen). Een groot deel van de resultaten is behaald in bilaterale programma’s in Bangladesh, Benin, Ghana, Jemen, Mozambique, de Palestijnse Gebieden en Zuid-Soedan.

5,3 miljoen mensen kregen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Dit ligt, net als in de vorige rapportageperiode, ver boven de geraamde doelstelling van 2,3 miljoen mensen. Ter vergelijking: in de vorige rapportageperiode kregen 3,6 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Verschillende grote programma’s zoals UNICEF en het Global Sanitation Fund van de Water Supply and Sanitation Collaboratieve Council (WSSCC) hebben dit jaar veel mensen bereikt met sanitatie.

Meer dan 669.000 mensen in Afrika en Azië hebben in de verslagperiode baat gehad bij een verbeterd beheer van stroomgebieden en veiligere delta’s in door Nederland gefinancierde projecten. Het behaalde resultaat is lager dan de streefwaarde van gemiddeld 3 miljoen mensen per jaar, maar valt binnen de verwachte bandbreedte van jaarlijkse variaties (in de rapportageperiode 2016/2017 werden ruim 10 miljoen mensen bereikt). Die variatie wordt bepaald door vroege of late oplevering van specifieke projecten, de afbouw van langlopende programma’s (zoals in Indonesië), de opbouw van nieuwe programma’s (zoals in de Sahel), aanpassingen in de toerekening, en water- en klimaat gerelateerde rampen die van invloed zijn op projectresultaten.

Resultaatgebieden

Veilig drinkwater Sanitatie Verbeterd waterbeheer

Uitgelicht project waterbeheer en drinkwater, sanitatie en hygiëne

UNICEF West-Afrika

Nederland steunt UNICEF-programma’s in 7 landen in West-Afrika: Benin, Centraal-Afrikaanse Republiek, Ghana, Guinee, Liberia, Mauritanië en Sierra Leone. Door de programma’s hebben miljoenen, vooral zeer arme mensen toegang gekregen tot schone toiletten en veilig drinkwater. De gezondheid is verbeterd en mensen hebben een beter leven gekregen. Ook zijn vrouwen minder tijd kwijt aan water halen voor het huishouden. Die tijd kunnen ze bijvoorbeeld besteden aan betaald werk of zorg voor de kinderen.

In veel landen in West-Afrika ontbreken toiletten en schoon drinkwater op scholen. Voor meisjes betekent dit dat ze niet naar school gaan, omdat er geen privacy is bij toiletbezoek. Daardoor krijgen ze niet voldoende scholing, waardoor hun kansen op zelfstandigheid in de toekomst afnemen.

In gezondheidscentra is ook vaak gebrek aan water en toiletten. Daardoor ontbreekt de gelegenheid om bijvoorbeeld handen te wassen. Zo loopt men het risico om zieker te worden in plaats van beter. Daarom richt dit programma zich niet alleen op individuen, maar ook op instituties, zoals scholen en gezondheidscentra.

Ook wordt gewerkt aan specifieke thema’s, zoals klimaat en voedsel. Schoon drinkwater en goede sanitatie en hygiëne zijn belangrijk om programma’s gericht op gezonde voeding te laten slagen. Zonder goed drinkwater en sanitaire voorzieningen worden mensen toch weer ziek en verzwakken ze. Benin investeert daarom in het kader van dit programma ook zelf nog € 1 miljoen in de link met voedsel.

Veilig drinkwater

Duurzaam beheer van water in de Sahel. Credits: LuxDev Niger.

Veilig drinkwater voor 30 miljoen mensen in 2030

Dit resultaatgebied heeft als doel om in 2030 30 miljoen mensen te voorzien van veilig drinkwater. In deze rapportageperiode kregen 2,9 miljoen mensen toegang tot een verbeterde waterbron. Dit is voor het tweede jaar op rij meer dan geraamd (1,6 miljoen). Dat dit beter is dan verwacht komt vooral door een aantal bilaterale programma’s in Bangladesh, Benin, Ghana, Jemen, Mozambique, de Palestijnse Gebieden en Zuid-Soedan.

Resultaatgebied openen

Duurzaam beheer van water in de Sahel. Credits: LuxDev Niger.

Resultaten

Indicator

Veilig drinkwater

Voortgang

Op schema

In de rapportageperiode kregen 2,9 miljoen mensen toegang tot een verbeterde waterbron. Dit is voor het tweede jaar op rij meer dan geraamd (1,6 miljoen).

In 2015 hadden wereldwijd 844 miljoen mensen nog geen toegang tot veilig water. Met name kleine kinderen zijn gevoelig voor ziektes die door water worden overgedragen. Vrouwen en meisjes hebben onevenredig te lijden onder slechte toegang tot water, omdat zij vaak belast zijn met het halen van water.

In de beleidsnota Investeren in perspectief committeert het kabinet zich om 30 miljoen mensen in de periode tot 2030 van schoon drinkwater te voorzien. Met de huidige voortgang is dit doel binnen bereik.

Voortgang in resultaatgebied Veilig drinkwater

In 2015 hadden wereldwijd 844 miljoen mensen nog geen toegang tot veilig drinkwater. Met name kleine kinderen zijn gevoelig voor ziektes die door water worden overgedragen. Vrouwen en meisjes hebben onevenredig veel te lijden onder slechte toegang tot water, omdat zij vaak belast zijn met het halen van water.

In de beleidsnota Investeren in perspectief committeert het kabinet zich om 30 miljoen mensen in de periode tot 2030 van schoon drinkwater te voorzien. Met de huidige voortgang is dit doel binnen bereik.

Water Operator Partnership in Homa Bay, Kenia

Water Operator Partnership in Homa Bay, Kenia

WaterWorX (WWX) is een Water Operator Partnership-programma dat wordt gefinancierd uit de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en 10 Nederlandse drinkwaterbedrijven. Doel van het programma is om in 2030 10 miljoen mensen te hebben voorzien van veilig drinkwater.

In Kenia zijn momenteel 3 Water Operator Partnerships actief onder het WWX-programma: in Nairobi, in Nakuru en in HomaBay (foto). Inmiddels is de productiviteit van de drinkwaterfaciliteit in Homa Bay dankzij deze ondersteuning verdubbeld. Door de renovatie van een drinkwaterzuivering en het bijbehorende leidingnet en een aantal waterkiosken kan het plaatsje Kendu Bay weer van water worden voorzien (circa 15.000 mensen).

In hetzelfde gebied financiert de minister tegelijkertijd ook sanitatieprojecten. Een van die programma’s is FINISH Mondial, dat microkredieten uitgeeft waarmee mensen de bouw van sanitaire voorzieningen kunnen betalen.

Dunea WOP in Homa Bay, Kenia

Dunea WOP in Homa Bay, Kenia

Watershed

Nederland ondersteunt het partnerschap Watershed (IRC, Simavi, Wetlands International en AKVO). Het programma werkt in Bangladesh, Ghana, India, Kenia, Mali en Oeganda en ondersteunt lokale organisaties om op te komen voor het recht op drinkwater, sanitatie en schoon oppervlaktewater. Het partnerschap richt zich daarbij vooral op het ondersteunen van mensen die normaal gesproken minder makkelijk gehoord worden, zoals de allerarmsten, vrouwen en gehandicapten. Vertegenwoordigers uit deze groepen worden getraind en ondersteund om op te komen voor hun rechten. In het filmpje ziet u hoe een vrouw in Bangladesh namens haar dorp bij de overheid aandringt om een pomp voor schoon drinkwater aan te leggen.

Lees meer over dit project op de website van IRC

Lees meer over het project Watershed op de website van IRC

Sanitatie

Carel de Groot

Sanitaire voorzieningen voor 50 miljoen mensen in 2030

Dit resultaatgebied heeft tot doel om in de periode tot 2030 in totaal 50 miljoen mensen toegang te geven tot verbeterde sanitaire voorzieningen. In deze rapportageperiode kregen 5,3 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Dit ligt, net als vorig jaar, ver boven de geraamde doelstelling van 2,3 miljoen mensen.

Resultaatgebied openen

Carel de Groot

Resultaten

Indicator

Sanitatie

Voortgang

Op schema

In de rapportageperiode kregen 5,3 miljoen mensen toegang tot verbeterde sanitaire voorzieningen. Dit ligt, net als vorig jaar, ver boven de geraamde doelstelling van 2,3 miljoen mensen.

In 2015 hadden 2,3 miljard mensen nog geen toegang tot hygiënische sanitaire basisvoorzieningen en ontlastten meer dan 800 miljoen mensen zich nog steeds in de open lucht. Gebrekkige hygiënische sanitaire voorzieningen thuis, op school of op het werk leiden tot gezondheidsproblemen en verlies van productieve dagen. Daarnaast veroorzaakt het schoolverzuim, met name van menstruerende meisjes.

In de beleidsnota Investeren in perspectief committeert het kabinet zich om 50 miljoen mensen in de periode tot 2030 toegang te geven tot sanitaire voorzieningen. Met de huidige voortgang is dit doel binnen bereik.

Voortgang in resultaatgebied Sanitatie

In 2015 hadden 2,3 miljard mensen nog geen toegang tot hygiënische sanitaire basisvoorzieningen en ontlastten meer dan 800 miljoen mensen zich nog steeds in de open lucht. Gebrekkige hygiënische sanitaire voorzieningen thuis, op school of op het werk leiden tot gezondheidsproblemen en verlies van productieve dagen. Daarnaast veroorzaakt het schoolverzuim, met name van menstruerende meisjes.

Naast toegang tot sanitaire voorzieningen thuis, worden deze nu ook op scholen gerealiseerd. Ook wordt op scholen aandacht besteed aan hygiëne tijdens de menstruatie. Dit is belangrijk om deelname van meisjes aan onderwijs te verbeteren. Daarmee wordt bijgedragen aan betere kansen voor meisjes en vrouwen.

Global Water Security & Sanitation Partnership (GWSP)

Nederland steunt met een aantal andere donoren het Global Water Security & Sanitation Partnership (GWSP), een programma van de Wereldbank. Dit programma richt zich wereldwijd op een aantal thema’s: duurzaam beheer van waterbronnen en duurzame infrastructuur, inclusiviteit (het betrekken van iedereen, ook de allerarmsten, bij beslissingen die water aangaan), het versterken van instituties, financiering en klimaatbestendigheid. In het filmpje is te zien hoe sanitaire voorzieningen banen creëren op het platteland.

WASH SDG Consortium

WASH SDG Consortium

Het WASH SDG-programma streeft ernaar om toegang te bieden tot veilig drinkwater aan tenminste 450.000 mensen, sanitaire voorzieningen voor tenminste 2 miljoen mensen en wil daarnaast het hygiënisch gedrag bevorderen voor 1,6 miljoen mensen. Niet alleen thuis wordt toegang tot drinkwater en toiletten gerealiseerd, maar ook op scholen. Op scholen wordt ook aandacht besteed aan hygiëne tijdens de menstruatie. Dit is belangrijk om deelname van meisjes aan onderwijs te verbeteren. Daarmee wordt bijgedragen aan betere kansen voor meisjes en vrouwen. Het programma wordt geïmplementeerd in Bangladesh, Ethiopië, Indonesië, Nepal, Tanzania, Oeganda en Zambia.

Op de foto: Handen wassen op school in Bangladesh. Credits: Simavi/WASH SDG Consortium.

Verbeterd waterbeheer

Carel de Groot

Verbeterd stroomgebied beheer en veilige delta’s

Dit resultaatgebied stelt zich tot doel om meer waterzekerheid en waterveiligheid voor burgers en bedrijven te bewerkstelligen.
Meer dan 669.000 mensen in Afrika en Azië hadden in de rapportageperiode baat bij een verbeterd beheer van stroomgebieden en veiligere delta’s in door Nederland gefinancierde projecten. Het behaalde resultaat is lager dan de streefwaarde van gemiddeld 3 miljoen mensen per jaar, maar valt binnen de verwachte bandbreedte van jaarlijkse variaties (in 2016/2017 werden bijvoorbeeld ruim 10 miljoen mensen bereikt).

Resultaatgebied openen

Carel de Groot

Resultaten

Indicator

Waterbeheer

Voortgang

Op schema

Meer dan 669.000 mensen in Azië en Afrika hebben direct baat gehad bij door Nederland gefinancierde projecten voor een verbeterd beheer van stroomgebieden en veilige delta’s

Het behaalde resultaat is lager dan de streefwaarde van gemiddeld 3 miljoen mensen per jaar, maar valt binnen de verwachte bandbreedte van jaarlijkse variaties (in de rapportageperiode 2016/2017 werden ruim 10 miljoen mensen bereikt).

Volgens UN Water lijden momenteel ongeveer 700 miljoen mensen onder waterschaarste, terwijl overstromingen veruit de meest schadelijke natuurrampen zijn. Op veel plaatsen hebben mensen geen toegang tot water van goede kwaliteit, mede omdat waterbronnen zijn vervuild. Wereldwijd wordt ongeveer 80% van het afvalwater ongezuiverd geloosd.

Nederland stelt zich tot doel om per jaar 3 miljoen mensen te ondersteunen op het gebied van verbeterd waterbeheer. Het behaalde resultaat is lager dan de streefwaarde van gemiddeld 3 miljoen mensen per jaar, maar valt binnen de verwachte bandbreedte van jaarlijkse variaties (in 2017 werden ruim 10 miljoen mensen bereikt).

Omdat water politieke grenzen tussen bijvoorbeeld gemeentes, provincies en landen overstijgt, moet waterbeheer ook worden georganiseerd op het niveau van stroomgebieden. Een beheerplan voor een stroomgebied houdt rekening met vraag en aanbod en met de gevolgen van klimaatverandering op hoeveelheid en kwaliteit van het beschikbare water, en ook voorziet het plan in maatregelen om het water optimaal te benutten. In zulke plannen wordt water toegewezen aan de verschillende gebruikers. Daarnaast voorzien ze in maatregelen die de beschikbare hoeveelheid water voor gebruikers vergroot, de waterkwaliteit beschermt en de ecologische functie van rivieren in stand houdt. Plannen voor stroomgebiedbeheer worden uitgewerkt onder leiding van een stroomgebiedsautoriteit, in samenwerking met relevante stakeholders. De grote uitdaging is de uitvoering van die plannen. Capaciteit en financiële middelen van de relevante organisaties zijn daarvoor lang niet altijd toereikend.

Resultaten

Nederland steunt de ontwikkeling van beheerplannen voor 16 verschillende stroomgebieden en delta’s. Dat wordt gedaan via organisaties zoals het Global Water Partnership en het Water Partnership Programme van de Wereldbank. Dit zijn programma’s met meerdere donoren. Nederland berekent het aantal door Nederland ondersteunde plannen op basis van het aandeel in de financiering van deze organisaties.

Voortgang in resultaatgebied Verbeterd waterbeheer

Meer dan 669.000 mensen in Azië en Afrika hebben direct baat gehad bij door Nederland gefinancierde projecten voor een verbeterd beheer van stroomgebieden en veilige delta’s.

Het behaalde resultaat is lager dan de streefwaarde van gemiddeld 3 miljoen mensen per jaar, maar valt binnen de verwachte bandbreedte van jaarlijkse variaties (in 2017 werden ruim 10 miljoen mensen bereikt).

CIWA working together for Africa’s waters

Het CIWA-programma ondersteunt partijen in 7 grensoverschrijdende stroomgebieden in onder andere de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied met als doel het beschikbare water beter te gebruiken. Regio’s kennen toenemende droogte en strijd om schaars water of hebben behoefte aan bescherming tegen overstromingen. Kwetsbare gemeenschappen zijn daar meestal het grootste slachtoffer van. Klimaatverandering verergert vaak de situatie.

CIWA stimuleert landen binnen zo’n grensoverschrijdend stroomgebied om samen te investeren in informatiesystemen, instituties en infrastructuur. Dat is effectiever en efficiënter dan individueel. Dit geldt bijvoorbeeld voor de opslag van water in natte perioden in een land in de bovenstroom en voor gebruik in droge perioden in landen in de benedenstroom. Ook waarschuwingssystemen tegen overstromingen zijn veel effectiever als relevante informatie gedeeld wordt. Door samen te werken kan het ene land energie genereren met hetzelfde water waarmee een land benedenstrooms vervolgens irrigeert en de voedselzekerheid vergroot. Zo worden landen ook weerbaarder tegen klimaatverandering.

Regeringen zien vaak politieke risico’s in grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van water. Zeker in instabiele regio’s is het vaak een moeizaam proces. Daarom heeft CIWA een langetermijnagenda. De Wereldbank is hierin cruciaal – als neutrale partij die het vertrouwen heeft van de meeste Afrikaanse regeringen.

Gegevens over dit project staan op de website van de Wereldbank

Lees meer over het CIWA-programma op de website van de Wereldbank

Watershed

Nederland ondersteunt het partnerschap Watershed, uitgevoerd door IRC, Simavi, Wetlands International en AKVO. Het programma werkt in Bangladesh, Ghana, India, Kenia, Mali en Oeganda en ondersteunt lokale organisaties om op te komen voor hun recht op drinkwater, sanitatie en schoon oppervlaktewater. Het richt zich daarbij vooral op het ondersteunen van mensen die normaal gesproken minder makkelijk gehoord worden, zoals de allerarmsten, vrouwen en gehandicapten. Vertegenwoordigers uit deze groepen worden getraind en ondersteund om op te komen voor hun rechten. In het filmpje ziet u hoe burgers uit Oeganda bij de overheid aandringen maatregelen te nemen om de vervuiling van de rivier de Mpanga terug te dringen.

Watershed

Lees meer over het Watershed-programma op de website van IRC

LuxDev Niger

Achtergrond informatie thema waterbeheer en drinkwater, sanitatie en hygiëne

Achtergrond

De resultaten voor de drie belangrijke resultaatgebieden voor water, namelijk veilig drinkwater, goede sanitatie en verbeterd waterbeheer, liggen op schema. Voor drinkwater en sanitatie is er een harde belofte: in de beleidsnota Investeren in perspectief committeert het kabinet zich om 30 miljoen mensen in de periode tot 2030 van schoon drinkwater te voorzien en 50 miljoen mensen toegang te geven tot sanitaire voorzieningen. Met de huidige voortgang is dit doel binnen bereik.

Voor verbeterd waterbeheer is een streefwaarde vastgesteld van 3 miljoen mensen per jaar. Programma’s met betrekking tot verbeterd waterbeheer kennen echter ook een grote fluctuatie in aantallen bereikte mensen. Aflopende programma’s of programma’s in opbouw zijn van grote invloed op het totaal aantal bereikte mensen.

Blik op de toekomst

Het opbouwen en versterken van instituties in de watersector is van groot belang voor duurzame resultaten in de toekomst. Het doel is om de dienstverlening binnen de hele waterketen, lokaal en nationaal, te versterken. Leveren waterputten over tien jaar nog water en functioneren toiletten en rioleringen dan nog? Speciale aandacht gaat hierbij uit naar het betrekken van alle belanghebbenden bij besluitvormingsprocessen, het bieden van kansen aan vrouwen en meisjes, aanpassing aan klimaatverandering en duurzame lokale financiering. In het geval van concurrerende claims op schaarse watervoorraden vanuit de verschillende sectoren (landbouw, energie, huishoudens en de natuur) wordt een landschapsbenadering toegepast. De landschapsbenadering is een systeem-aanpak, waarbij producenten, de lokale gemeenschap, het bedrijfsleven en de overheid gezamenlijk definiëren wat duurzame productie is en hoe dit bijdraagt aan een duurzaam landschap, nu en in de toekomst.

Nederland bouwt bestaande waterprogramma’s in Benin, Ghana, Indonesië en Rwanda af. In de komende periode zal Nederland nieuwe waterprogramma’s ontwikkelen en opstarten in de regio’s Sahel, Hoorn van Afrika en Midden-Oosten en Noord-Afrika. Belangrijke partners hierbij zijn UNICEF, Aqua for All, IHE Delft, FAO en de Wereldbank. Ook wordt samenwerking gezocht met andere landen, zoals Luxemburg, die veel ervaring hebben in de nieuwe focusregio’s.

Voor de drie belangrijke resultaatgebieden van water worden geen grote wijzigingen in aanpak voorzien. Mits de huidige inzet op hetzelfde niveau wordt voortgezet, zijn de doelstellingen binnen bereik.

Aanvullende bronnen

Op de begrotingswebsite kunt u precies terugvinden hoe het budget voor 2019 is onderverdeeld en welke projecten ermee gefinancierd zijn.

  1. Bezoek de website
    Programma begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
  2. Selecteer het begrotingsjaar 2019
Themapagina Water op Rijksoverheid

Pagina over het actuele beleid voor thema Water

Facebookpagina

Volg dit thema op Facebook

Video SDG 6 The Water Challenge

Video over hoe Nederland de wateruitdaging aanpakt

Resultatenoverzicht

Download PDF-document met alle resultaten

Uitgaven per kanaal

Metric

Dit zijn de financiële uitgaven van het kalenderjaar 2019 en komt niet volledig overeen met de resultaten op deze pagina, welke verzameld zijn tussen oktober 2018 - oktober 2019. Meer informatie over hierover vind u onder 'Over de Resultatenrapportage'.